The Message

Deuteronomy 5

Moses Teaches Israel on the Plains of Moab

1Moses called all Israel together. He said to them,

Attention, Israel. Listen obediently to the rules and regulations I am delivering to your listening ears today. Learn them. Live them.

2-5 God, our God, made a covenant with us at Horeb. God didn’t just make this covenant with our parents; he made it also with us, with all of us who are alive right now. God spoke to you personally out of the fire on the mountain. At the time I stood between God and you, to tell you what God said. You were afraid, remember, of the fire and wouldn’t climb the mountain. He said:

I am God, your God,

who brought you out of the land of Egypt,
out of a house of slaves.

No other gods, only me.

8-10 No carved gods of any size, shape, or form of anything whatever, whether of things that fly or walk or swim. Don’t bow down to them and don’t serve them because I am God, your God, and I’m a most jealous God. I hold parents responsible for any sins they pass on to their children to the third, and yes, even to the fourth generation. But I’m lovingly loyal to the thousands who love me and keep my commandments.

11 No using the name of God, your God, in curses or silly banter; God won’t put up with the irreverent use of his name.

12-15 No working on the Sabbath; keep it holy just as God, your God, commanded you. Work six days, doing everything you have to do, but the seventh day is a Sabbath, a Rest Day—no work: not you, your son, your daughter, your servant, your maid, your ox, your donkey (or any of your animals), and not even the foreigner visiting your town. That way your servants and maids will get the same rest as you. Don’t ever forget that you were slaves in Egypt and God, your God, got you out of there in a powerful show of strength. That’s why God, your God, commands you to observe the day of Sabbath rest.

16 Respect your father and mother—God, your God, commands it! You’ll have a long life; the land that God is giving you will treat you well.

17 No murder.

18 No adultery.

19 No stealing.

20 No lies about your neighbor.

21 No coveting your neighbor’s wife. And no lusting for his house, field, servant, maid, ox, or donkey either—nothing that belongs to your neighbor!

22 These are the words that God spoke to the whole congregation at the mountain. He spoke in a tremendous voice from the fire and cloud and dark mist. And that was it. No more words. Then he wrote them on two slabs of stone and gave them to me.

23-24 As it turned out, when you heard the Voice out of that dark cloud and saw the mountain on fire, you approached me, all the heads of your tribes and your leaders, and said,

24-26 “Our God has revealed to us his glory and greatness. We’ve heard him speak from the fire today! We’ve seen that God can speak to humans and they can still live. But why risk it further? This huge fire will devour us if we stay around any longer. If we hear God’s voice anymore, we’ll die for sure. Has anyone ever known of anyone who has heard the Voice of God the way we have and lived to tell the story?

27 “From now on, you go and listen to what God, our God, says and then tell us what God tells you. We’ll listen and we’ll do it.”

28-29 God heard what you said to me and told me, “I’ve heard what the people said to you. They’re right—good and true words. What I wouldn’t give if they’d always feel this way, continuing to revere me and always keep all my commands; they’d have a good life forever, they and their children!

30-31 “Go ahead and tell them to go home to their tents. But you, you stay here with me so I can tell you every commandment and all the rules and regulations that you must teach them so they’ll know how to live in the land that I’m giving them as their own.”

32-33 So be very careful to act exactly as God commands you. Don’t veer off to the right or the left. Walk straight down the road God commands so that you’ll have a good life and live a long time in the land that you’re about to possess.

Ang Pulong Sang Dios

Deuteronomio 5

Ang Napulo ka Sugo

1Ginpatipon ni Moises ang tanan nga Israelinhon kag ginsilingan, “Mga Israelinhon, pamatii ninyo ang mga sugo kag mga pagsulundan nga ginahatag ko sa inyo subong. Tun-i ninyo ini kag sundon gid. Ang Ginoo nga aton Dios naghimo sang kasugtanan sa aton sa Bukid sang Sinai.[a] Wala niya ini ginhimo sa aton mga katigulangan kundi sa aton tanan nga buhi subong. Didto sa bukid naghambal ang Ginoo sa inyo halin sa kalayo nga daw sa nagaatubangay lang kamo. Nagatindog ako sa tunga ninyo kag sang Ginoo sadto nga tion sa paghambal sa inyo sang mensahi sang Ginoo, kay nahadlok kamo sa kalayo kag indi kamo magsaka sa bukid. Nagsiling ang Ginoo,

“ ‘Ako ang Ginoo nga inyo Dios nga nagpaguwa sa inyo sa Egipto nga sa diin kamo gin-ulipon.

“ ‘Indi kamo magsimba sa iban nga dios magluwas sa akon.

“ ‘Indi kamo maghimo sang mga dios-dios sa dagway sang bisan ano nga ara sa langit ukon sa duta ukon sa tubig. Indi gid ninyo ini pag-alagaron kag simbahon, kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, indi gid gusto nga may ginasimba kamo nga iban. Ginasilutan ko ang mga nakasala sa akon pati ang ila mga kaliwat hasta sa ikatatlo kag ikaapat nga henerasyon nga nagasikway sa akon. 10 Pero ginapakita ko ang akon kaayo sa madamo gid nga mga henerasyon nga nagahigugma sa akon kag nagatuman sang akon mga sugo.

11 “ ‘Indi ninyo paggamita ang akon ngalan sa wala sing pulos kay ako, ang Ginoo nga inyo Dios, magasilot sa kay bisan sin-o nga maggamit sang akon ngalan sa wala sing pulos.

12 “ ‘Tumana ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway, kag himua ninyo ini nga pinasahi nga adlaw para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios, suno sa ginmando ko sa inyo. 13 Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, 14 pero ang ikapito nga adlaw amo ang Adlaw nga Inugpahuway nga inyo painon para sa akon, ang Ginoo nga inyo Dios. Indi kamo mag-obra sa sina nga adlaw pati ang inyo mga anak, mga ulipon, mga baka, mga asno, kag iban pa ninyo nga kasapatan, kag ang mga indi Israelinhon nga nagaestar sa inyo mga banwa. Sa sini nga paagi makapahuway man ang inyo mga ulipon pareho sa inyo. 15 Dumduma ninyo nga mga ulipon man kamo sadto sa Egipto, kag ako, ang Ginoo nga inyo Dios, nagpaguwa sa inyo didto paagi sa akon puwerte nga gahom. Gani ako, ang Ginoo nga inyo Dios, nagmando sa inyo nga tumanon ninyo ang akon mga ginapahimo sa Adlaw nga Inugpahuway.

16 “ ‘Tahura ang inyo amay kag iloy, suno sa ginmando ko sa inyo, agod magkabuhi kamo sing malawig kag mangin maayo ang inyo kahimtangan sa duta nga ginahatag ko sa inyo.

17 “ ‘Indi kamo magpatay.

18 “ ‘Indi kamo magpanginbabayi ukon magpanginlalaki.

19 “ ‘Indi kamo magpangawat.

20 “ ‘Indi kamo magsaksi sing butig kontra sa inyo isigkatawo.

21 “ ‘Indi kamo magkaibog sa asawa sang inyo isigkatawo, ukon sa iya balay, duta, mga ulipon, mga baka ukon asno, ukon sa bisan ano nga ara sa iya.’

22 “Amo ina ang mga sugo sang Ginoo sa inyo tanan nga nagtipon didto sa bukid. Sang naghambal siya sa makusog nga tingog halin sa tunga sang kalayo nga napalibutan sang madamol nga panganod, ginhatag niya ini nga mga sugo kag wala na siya sang iban pa nga ginhambal. Ginsulat niya ini sa duha ka malapad nga bato kag ginhatag sa akon.

23 “Sang nabatian ninyo ang tingog halin sa kadudulman samtang nagadabadaba ang bukid, nagpalapit sa akon ang tanan nga pangulo sang inyo mga tribo kag ang inyo mga manugdumala, 24 kag nagsiling sila, ‘Ginpakita sa aton sang Ginoo nga aton Dios ang iya gamhanan nga presensya kag kadungganan, kag nabatian naton ang iya tingog halin sa kalayo. Nakita naton subong nga adlaw nga puwede mabuhi ang tawo bisan naghambal ang Dios sa iya. 25 Pero indi namon pag-ibutang sa peligro ang amon kabuhi. Kay kon mabatian namon liwat ang tingog sang Ginoo nga aton Dios, sigurado nga lamunon gid kami sang gamhanan nga kalayo. 26 May ara bala sang tawo nga nabuhi pa pagkatapos nga nabatian niya ang tingog sang buhi nga Dios halin sa kalayo pareho sa aton nabatian? 27 Ikaw na lang ang magpalapit sa Ginoo nga aton Dios, kag pamatii ang tanan nga isiling niya. Dayon isugid mo na lang sa amon ang tanan nga ginsiling niya, kay pamatian namon ini kag tumanon.’

28 “Nabatian sang Ginoo ang inyo ginsiling sang nagpakighambal kamo sa akon, kag nagsiling siya sa akon, ‘Nabatian ko kon ano ang ginsiling sang sini nga mga tawo sa imo, kag maayo ang tanan nila nga ginsiling. 29 Kabay pa nga magtahod sila permi sa akon kag magtuman sa akon mga sugo agod mangin maayo ang kahimtangan nila kag sang ila mga kaliwat hasta san-o. 30 Lakat kag hambala sila nga magbalik sila sa ila mga tolda. 31 Pero magpabilin ka diri sa akon agod ihatag ko sa imo ang tanan nga sugo kag pagsulundan nga itudlo mo sa ila nga ila sundon didto sa duta nga ginahatag ko sa ila nga ila panag-iyahan.’

32 “Gani tumana gid ninyo sing maayo ang ginmando sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo. Indi ninyo paglapasa ang bisan isa sa iya mga sugo. 33 Magkabuhi kamo suno sa ginsugo sang Ginoo nga inyo Dios sa inyo agod magkabuhi kamo sing malawig kag magmauswagon didto sa duta nga inyo panag-iyahan.

Footnotes

  1. 5:2 Bukid sang Sinai: sa Hebreo, Horeb.