Hulubaton 19 – HLGN & NIRV

Ang Pulong Sang Dios

Hulubaton 19:1-29

1Mas maayo ang imol nga nagakabuhi sing matarong sang sa buang-buang nga butigon.

2Indi maayo nga maukod ka nga wala ka sing may nahibaluan. Indi man maayo nga magpadasodaso ka kay dali ka makahimo sing sayop.

3May mga tawo nga ginahalitan nila ang ila kaugalingon tungod sang ila kabuangan, kag ang Ginoo pa ang ila ginabasol.

4Ang manggaranon madamo sing abyan, pero ang imol ginabayaan sang iya mga abyan.

5Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig indi makaluwas sa silot.

6Madamo ang nagapakig-abyan sa mga kilala nga mga tawo agod ayuhan sila, kag ang tanan nagapakig-abyan sa mga mahinatagon.

7Kon imol ka, wala ka ginasapak sang imo mga paryente, kag mas labi na gid sang imo mga abyan. Kon ginakinahanglan mo sila, indi mo sila makita.

8Ang tawo nga nagatinguha nga magmaalamon nagakabalaka sa iya kaugalingon, kag ini nga tawo magauswag.

9Ang butigon nga saksi pagasilutan, kag ang bisan sin-o nga nagabutig malaglag.

10Indi bagay sa buang-buang nga tawo nga magkabuhi nga manggaranon, kag mas labi na gid nga indi bagay sa ulipon nga maggahom sa mga manugdumala.

11Kon mapinasensyahon ka, nagapakita lang nga maalamon ka. Kag kon nagapatawad ka sa nakasala sa imo, makahatag ini sang kadungganan sa imo.

12Ang kaakig sang hari pareho sa ngurob sang leon, pero ang iya kaayo pareho sa tun-og nga nagahatag sang tubig sa mga tanom.

13Ang buang-buang nga anak makadala sang kalaglagan sa iya amay. Ang asawa nga permi lang nagabais sa iya bana makaulugot pareho sa nagatinulo nga atop.

14Mapanubli sa ginikanan ang balay kag ang iban pa nga pagkabutang, pero ang Ginoo lang ang makahatag sang maalamon nga asawa.

15Kon matamad ka kag sagi lang katulog, magutman ka.

16Ang tawo nga nagatuman sa mga sugo sang Dios padayon nga magakabuhi, pero ang wala nagatuman mapatay.

17Kon maghatag ka sa mga imol, pareho lang nga nagapahulam ka sa Ginoo, kay magabayad ang Ginoo sa imo.

18Disiplinaha ang imo mga bata samtang may panahon pa. Kon wala mo sila ginadisiplina, ginaguba mo ang ila kabuhi.

19Pabay-i nga manabat sa iya ginahimo ang tawo nga dali maakig, kay kon buligan mo siya, liwat-liwaton lang niya ang iya ginahimo.

20Pamatii ang mga laygay sa imo kag batuna ang mga pagtadlong sa imo pamatasan agod sa ulihi mangin maalamon ka.

21Madamo kita sang mga plano, pero ang kabubut-on sang Ginoo amo ang matuman.

22Ang gusto naton sa tawo, maayo siya.19:22 Ang gusto naton… siya: ukon, Ang pagkadalok sa tawo makahuluya. Mas maayo pa ang imol nga tawo sang sa butigon.

23Tahura ang Ginoo kag magakabuhi ka sing malawig, kontento, kag malayo sa katalagman.

24May mga tawo nga tama gid katamad nga bisan gani magkaon natamaran pa.

25Dapat silutan ang mga nagapangyaguta agod ang pareho nila nga mga wala sing alam makatuon nga magmaalamon. Ang maalamon nga tawo nagamaalamon pa gid kon ginasaway siya.

26Makahuluya kag talamayon ang anak nga nagapamintas sa iya amay kag nagatabog sa iya iloy.

27Anak, kon indi ka magpamati sa mga pagtadlong sa imo pamatasan, ginasikway mo ang mga panudlo nga nagahatag sang kaalam.

28Ang butigon nga saksi nagabaliwala sa hustisya, kag ang malaot nga tawo nanamian gid nga maghimo sang kalautan.

29Sigurado gid nga pagasilutan ang mga buang-buang nga nagapangyaguta.

New International Reader’s Version

Proverbs 19:1-29

1It is better to be poor and to live without blame

than to be foolish and to twist words around.

2Getting excited about something without knowledge isn’t good.

It’s even worse to be in a hurry and miss the way.

3A person’s own foolish acts destroy their life.

But their heart is angry with the Lord.

4Wealth brings many friends.

But even the closest friend of a poor person abandons them.

5A dishonest witness will be punished.

And whoever pours out lies will not go free.

6Many try to win the favor of rulers.

And everyone is the friend of a person who gives gifts.

7Poor people are avoided by their whole family.

Their friends avoid them even more.

The poor person runs after his friends to beg for help.

But they can’t be found.

8Anyone who gets wisdom loves life.

Anyone who values understanding will soon succeed.

9A dishonest witness will be punished.

And those who pour out lies will die.

10It isn’t proper for a foolish person to live in great comfort.

And it is much worse when a slave rules over princes!

11A person’s wisdom makes them patient.

They will be honored if they forgive someone who sins against them.

12A king’s anger is like a lion’s roar.

But his favor is like dew on the grass.

13A foolish child is a father’s ruin.

A nagging wife is like dripping that never stops.

14You will receive houses and wealth from your parents.

But a wise wife is given by the Lord.

15Anyone who doesn’t want to work sleeps his life away.

And a person who refuses to work goes hungry.

16Those who keep commandments keep their lives.

But those who don’t care how they live will die.

17Anyone who is kind to poor people lends to the Lord.

God will reward them for what they have done.

18Train your children, because then there is hope.

Don’t do anything to bring about their deaths.

19A person with a bad temper must pay for it.

If you save them, you will have to do it again.

20Listen to advice and accept correction.

In the end you will be counted among those who are wise.

21A person may have many plans in their heart.

But the Lord’s purpose wins out in the end.

22Everyone longs for love that never fails.

It is better to be poor than to be a liar.

23Having respect for the Lord leads to life.

Then you will be content and free from trouble.

24A person who doesn’t want to work leaves his hand in the dish.

He won’t even bring it back up to his mouth!

25If you whip a person who makes fun of others,

childish people will learn to be wise.

If you warn those who already understand what is right,

they will gain even more knowledge.

26Anyone who robs their father and drives out their mother

is a child who brings shame and dishonor.

27My son, if you stop listening to what I teach you,

you will wander away from the words of knowledge.

28A dishonest witness makes fun of what is right.

The mouths of those who do wrong gulp down evil.

29Those who make fun of others will be judged.

Foolish people will be punished.