Leviticus 16 – NIRV & HLGN

New International Reader’s Version

Leviticus 16:1-34

The Day When Sin Is Paid For

1The Lord spoke to Moses after two of Aaron’s sons had died. They were the sons who died when they came near the Lord. 2The Lord said to Moses, “Speak to your brother Aaron. Tell him not to come into the Most Holy Room just anytime he wants to. Tell him not to come behind the curtain in front of the cover of the ark. The cover is the place where sin is paid for. If he comes behind the curtain, he will die. That is because I appear in the cloud over the cover.

3“Aaron must not enter the area of the Most Holy Room without bringing a sacrifice. He must bring a young bull for a sin offering. He must also bring a ram for a burnt offering. 4He must put on the sacred inner robe made out of linen. He must wear linen underwear next to his body. He must tie the linen belt around him. And he must put the linen turban on his head. Those are sacred clothes. So he must take a bath before he puts them on. 5The community of Israel must give him two male goats and a ram. The goats are for a sin offering. The ram is for a burnt offering.

6“Aaron must offer the bull for his own sin offering. It will pay for his own sin and the sin of his whole family. 7Then he must take the two goats and bring them to me at the entrance to the tent of meeting. 8He must cast lots for the two goats. One lot is for me. The other is for the goat that carries the people’s sins away. 9Aaron must bring the goat chosen for me by lot. He must sacrifice it for a sin offering. 10But the goat chosen by the other lot must remain alive. First, it must be brought in to me to pay for the people’s sins. Then, it must be sent into the desert as a goat that carries the people’s sins away.

11“Aaron must bring the bull for his own sin offering. It will pay for his own sin and the sin of his whole family. He must kill the bull for his own sin offering. 12He must take a shallow cup full of burning coals from the altar in my sight. He must get two handfuls of incense completely ground up. The incense must smell sweet. He must take the cup and the incense behind the curtain. 13He must put the incense on the fire in my sight. The smoke from the incense will hide the cover of the ark where the tablets of the covenant law are kept. The cover is the place where sin is paid for. Aaron must burn the incense so that he will not die. 14He must dip his finger in the bull’s blood. He must sprinkle it on the front of the cover of the ark. He must sprinkle some in front of the cover. He must do it seven times.

15“Then Aaron must kill the goat for the sin offering for the people. He must take its blood behind the curtain. There he must do the same thing with it as he did with the bull’s blood. He must sprinkle it on the cover of the ark. He must also sprinkle some in front of it. 16That is how he will make the Most Holy Room pure. He must do it because the Israelites are not ‘clean.’ They have not obeyed me. They have also committed other sins. Aaron must do the same for the tent of meeting because it stands in the middle of the camp. And the camp is ‘unclean.’ 17Aaron will go into the Most Holy Room to pay for the people’s sin. While Aaron is there, no one may be in the tent of meeting. No one may enter the tent until Aaron comes out. He will not come out until he has paid for his own sin and the sin of his whole family. He will not come out until he has also paid for the sin of the whole community of Israel.

18“Then he will come out to the altar for burnt offerings. It is in front of the tent where the ark of the Lord is. He will make the altar pure and clean. He will take some of the bull’s blood and some of the goat’s blood. Then he will put the blood on all the horns that stick out from the upper four corners of the altar. 19He will sprinkle some of the blood on it with his finger seven times. He will do it to make the altar pure. He will do it to set it apart from the Israelites. They are ‘unclean.’

20“Aaron will finish making the Most Holy Room pure and ‘clean.’ He will finish making the tent of meeting and the altar pure. Then he will bring out the live goat. 21He must place both of his hands on its head. While he does that, he must tell me about all the sins the Israelites have committed. He must tell me about all their evil acts and the times they did not obey me. In that way he puts their sins on the goat’s head. Then he will send the goat away into the desert. The goat will be led away by a man appointed to do it. 22The goat will carry all their sins on itself to a place where there are no people. And the man will set the goat free in the desert.

23“Then Aaron must go into the tent of meeting. He must take off the linen clothes he put on before he entered the Most Holy Room. He must leave them there. 24He must take a bath in the holy area. And he must put on his regular clothes. Then he will come out and sacrifice the burnt offering for himself. He will also sacrifice the burnt offering for the people. That will pay for his own sin and the people’s sin. 25He will also burn the fat of the sin offering on the altar.

26“The man who sets free the goat that carries the people’s sins away must wash his clothes. He must take a bath. After that, he can come back into the camp. 27The bull and the goat for the sin offerings must be taken outside the camp. Their blood was brought into the Most Holy Room. It paid for sin. The hides, meat and guts of the animals must be burned up. 28The man who burns them must wash his clothes. He must take a bath. After that, he can come back into the camp.

29“Here is a law for you that will last for all time to come. On the tenth day of the seventh month you must not eat anything. You must not do any work. It does not matter whether you are Israelites or outsiders. 30On that day your sin will be paid for. You will be made pure and clean. You will be clean from all your sins in my sight. 31That day is a sabbath for you. You must rest on it. You must not eat anything on that day. This is a law that will last for all time to come. 32The high priest must pay for sin. He must make everything pure and clean. He has been anointed and prepared to become the next high priest after his father. He must put on the sacred clothes that are made out of linen. 33He must make the Most Holy Room, the tent of meeting and the altar pure. And he must pay for the sin of the priests and all the members of the community.

34“Here is a law for you that will last for all time to come. Once a year you must pay for all the sin of the Israelites.”

So it was done, just as the Lord commanded Moses.

Ang Pulong Sang Dios

Leviticus 16:1-34

Ang Seremonya sa Adlaw sang Pagtubos

1-2Sa tapos mapatay ang duha ka anak nga lalaki ni Aaron sang maghalad sila sa Ginoo, nagsiling ang Ginoo kay Moises, “Hambali ang imo utod nga si Aaron nga indi siya magsulod sa Labing Balaan nga Lugar, nga ara sa likod sang kurtina, sa bisan ano nga oras nga gusto niya. Kon himuon niya ini mapatay siya. Kay sa sini nga lugar ginapakita ko ang akon presensya paagi sa isa ka panganod nga sa ibabaw sang takop sang Kahon sang Kasugtanan.

3Amo ini ang ginsugo sang Ginoo nga himuon ni Aaron sa adlaw nga magsulod siya sa Labing Balaan nga Lugar: Magdala siya sang torite nga baka bilang halad sa pagpakatinlo kag lalaki nga karnero bilang halad nga ginasunog. 4Kinahanglan nga magpaligo siya kag dayon isuksok niya ang iya sulul-ubon bilang pangulo nga pari nga puro linen: ang pang-idalom nga panapton nga nagatabon sang iya kinatawo, ang pangguwa nga bayo,16:4 pangguwa nga bayo nga daw sutana. ang wagkos, kag ang turban. 5Maghatag sa iya ang katilingban sang Israel sing duha ka lalaki nga kanding bilang halad sa pagpakatinlo kag isa ka lalaki nga karnero bilang halad nga ginasunog.

6Ihalad ni Aaron ang torite nga baka bilang halad sa pagpakatinlo para matinluan siya kag ang iya panimalay. 7Dayon kuhaon niya ang duha ka kanding kag dal-on man niya sa presensya sang Ginoo, didto dampi sa puwertahan sang Tolda nga Ginapakigkitaan. 8Kag gabot-gabutan niya kon diin sa duha ka kanding ang para sa Ginoo kag ang para kay Azazel.16:8 Azazel: Indi mapat-od ang kahulugan sang Hebreo sini. Posible isa ini ka demonyo sa kamingawan. 9Ang kanding nga nagabutan para sa Ginoo ihalad niya bilang halad sa pagpakatinlo. 10Pero ang kanding nga nagabutan para kay Azazel, ihalad niya ini nga buhi sa presensya sang Ginoo kag dayon buy-an niya sa kamingawan, agod matubos ang mga tawo sa ila mga sala.

Ang mga Detalye sang Sadto nga Seremonya

11Ihawon ni Aaron ang torite nga baka bilang halad sa pagpakatinlo para sa iya kaugalingon kag sa iya panimalay. 12Dayon magkuha siya sang bulutangan sang insenso kag pun-on niya ini sang baga nga halin sa halaran nga ara sa sulod sang Tolda.16:12 sa sulod sang Tolda: sa literal, sa presensya sang Ginoo. Kag magkuha man siya sang duha ka hakop sang mahamot nga insenso nga mapino, kag dal-on niya ini sa Labing Balaan nga Lugar. 13Didto sa presensya sang Ginoo, ibutang niya ang insenso sa kalayo, kag ang aso sini magalikop sa takop sang Kahon sang Kasuguan,16:13 Kahon sang Kasuguan: Amo man ini ang Kahon sang Kasugtanan. agod indi siya mapatay. 14Magkuha siya sang dugo sang baka kag magtindog siya sa atubangan sang Kahon nga nagaatubang sa sidlangan. Kag paagi sa iya tudlo wisikan niya ang takop sini sing makapito ka beses.

15Ihawon man niya ang kanding bilang halad sa pagpakatinlo para sa mga tawo. Dal-on niya ang dugo sini sa Labing Balaan nga Lugar kag iwisik ini sa takop sang Kahon sang Kasugtanan, pareho sa ginhimo niya sa dugo sang baka. 16Paagi sa sining himuon ni Aaron, matinluan ang Labing Balaan nga Lugar tungod sa pagkahigko sang mga Israelinhon kag tungod sa tanan nila nga mga sala kag mga paglapas. Himuon man niya ini sa iban nga mga parte sang Tolda16:16 Himuon… Tolda: ukon, Amo ini ang iya himuon sa Tolda. nga ara sa tunga sang mahigko nga katawhan. 17Kinahanglan nga wala sing tawo nga magtiner sa Tolda halin sa oras nga magsulod si Aaron sa Labing Balaan nga Lugar hasta nga magguwa siya. Pagkatapos nga nahimo na niya ang seremonya para matubos siya kag ang iya panimalay kag ang bug-os nga katilingban sang Israel, 18magguwa siya sa Labing Balaan nga Lugar kag magkadto sa halaran nga ara dampi sa puwertahan sang Tolda. Dayon magkuha siya sang dugo sang baka kag sang kanding nga ginhalad kag ilamhit niya ini sa mga sulosungay nga mga pamusod sang halaran sa pagtinlo sini. 19Dayon isawsaw niya ang iya tudlo sa dugo kag wisikan sing makapito ka beses ang halaran sa paghalad sini sa Ginoo kag sa pagtinlo sini tungod sa pagkahigko sang mga Israelinhon.

20Pagkatapos nga nahimo ni Aaron ang pagtinlo sang Labing Balaan nga Lugar kag sang iban pa nga mga parte sang Tolda lakip na ang halaran, dal-on niya sa tunga ang buhi nga kanding. 21Itungtong niya ang iya duha ka kamot sa ulo sang kanding kag ituad niya ang tanan nga sala kag paglapas sang mga Israelinhon. Sa sini nga paagi masaylo ang ila mga sala sa ulo sang kanding. Pabuy-an dayon ni Aaron ang kanding sa kamingawan sa tawo nga gintugyanan sini. 22Gani dal-on sang kanding ang tanan nga sala sang mga Israelinhon kon buy-an na ini sang tawo sa kamingawan.

23Dayon masulod si Aaron sa Tolda kag ubahon niya ang iya bayo bilang pangulo nga pari nga ginsuksok niya sang wala pa siya magsulod sa Labing Balaan nga Lugar, kag ibilin niya ini didto. 24Magpaligo siya sa isa ka balaan nga lugar didto sa Tolda kag pagkatapos isuksok niya ang iya ordinaryo nga bayo. Dayon magguwa siya kag ihalad niya ang duha ka halad nga ginasunog para matubos siya kag ang mga Israelinhon sa ila mga sala. 25Sunugon man niya sa halaran ang mga tambok sang halad sa pagpakatinlo.

26Ang tawo nga gintugyanan sa pagbuhi sang kanding nga para kay Azazel kinahanglan nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo antes siya magbalik sa kampo. 27Kinahanglan man nga dal-on sa guwa sang kampo kag sunugon ang nabilin nga parte sang baka kag kanding nga ang ila dugo gindala sa Labing Balaan nga Lugar sa pagtinlo sini. 28Ang tawo nga magsunog sini kinahanglan man nga labhan niya ang iya bayo kag magpaligo antes siya magbalik sa kampo.

29-31Amo ini ang mga pagsulundan nga himuon sang mga tumandok nga mga Israelinhon kag sang mga indi Israelinhon nga nagaestar upod sa ila, nga pagatumanon nila hasta san-o. Sa ikanapulo nga adlaw sang ikapito nga bulan kinahanglan nga magpuasa sila kag indi mag-obra, pareho kon Adlaw nga Inugpahuway. Kay amo ina ang adlaw nga himuon ang seremonya sa pagtubos sa ila sa ila mga sala agod mangin matinlo sila sa atubangan sang Ginoo. 32Ang pari nga ginpili kag gin-ordinahan sa pagbulos sa iya amay bilang pangulo nga pari amo ang maghimo sang seremonya. Isuksok niya ang iya sulul-ubon bilang pangulo nga pari, 33kag himuon niya ang seremonya sa pagtinlo sa Labing Balaan nga Lugar, sa iban pa nga mga parte sang Tolda lakip na ang halaran, sa mga pari, kag sa bug-os nga katilingban.

34Kinahanglan nga tumanon nila ini nga pagsulundan hasta san-o. Kag himuon nila ini sing makaisa kada tuig.

Kag natuman ini suno sa ginsugo sang Ginoo kay Moises.