Het Boek

Spreuken 1

1Dit zijn de spreuken van Salomo, zoon van David en koning van Israël.

Hij schreef deze spreuken om de mensen te leren hoe zij moesten leven. Hoe zij moesten handelen in allerlei omstandigheden. Want hij wilde dat zij verstandig zouden zijn en eerlijk en oprecht in hun hele levenswijze. ‘Ik wil de eenvoudige wijsheid geven,’ zei hij. ‘En ik wil de jonge mensen waarschuwen voor problemen die zij in hun leven zullen ontmoeten.’

Zo kan een wijze nog wijzer worden en merkt een verstandig mens dat er nog veel te leren valt, voordat hij deze spreuken goed begrijpt en weet wat er achter de woorden van een wijze schuilt.

Maar de basis van alle kennis is het eerbiedig ontzag voor de Here. Alleen dwazen schatten Gods lessen en wijsheid niet op hun waarde.

Mijn zoon, luister naar de wijze lessen van je vader. Zoek je houvast in wat je moeder je geleerd heeft.
Dat zal je in het leven verder helpen.
10 Mijn zoon, als zondaars proberen je over te halen, doe dan niet met hen mee.
11 Ook niet als zij zeggen: ‘Kom op, we nemen er een stel te pakken, wat maakt het uit als zij onschuldig zijn?
12 Wij maken hen af en jagen ze de dood in.
13 Zij hebben genoeg geld en spullen, dus wij kunnen een flinke slag slaan.
14 Reken maar dat jij je deel krijgt, want de buit is voor ons allemaal.’
15 Mijn zoon, trek niet met zulke mensen op. Blijf liever bij hen uit de buurt.
16 Zij hebben weinig goeds in de zin en gebruiken maar al te graag geweld.
17 Als een vogel het vangnet ziet, vliegt hij weg.
18 Maar deze mannen niet. Zij stellen hun leven in de waagschaal en vormen zo een bedreiging voor zichzelf.
19 Want wie zich zo probeert te verrijken, gaat aan die gewelddadige hebzucht ten onder.
20 De wijsheid is niet moeilijk te vinden en wordt als het ware van de daken geschreeuwd.
21 Zij is te horen in de drukte op de straten, op de plaatsen waar mensen samen zijn. Op de toegangswegen van de stad roept zij:
22 ‘Slechte mensen, hoelang blijft u nog prat gaan op uw slechtheid? En spotters, hoelang blijft u genieten van uw eigen sneren? Hoelang blijven dwazen de wijsheid negeren?
23 Laat mijn vermaning een les voor u zijn. Want ik zal u laten zien wat ik wil en wat ik denk. Als verfrissend water stromen mijn woorden u tegemoet.
24 Ik riep, maar u luisterde niet en niemand zag hoe ik mijn hand uitstak.
25 Mijn raad hebt u naast u neergelegd en mijn vermaning wees u van de hand.
26 Daarom zal ik lachen wanneer u valt en de spot met u drijven als u in het nauw zit.
27 Mijn spotgelach zal u in de oren klinken, wanneer uw leven snel en meedogenloos wordt verwoest en u niets anders overblijft dan angst en uitzichtloosheid.
28 Ja, dan zullen ze mij roepen, maar geen antwoord krijgen. Zij zullen hun best doen mij te vinden, maar zonder resultaat.
29 Zij wilden immers niets weten van kennis en inzicht, van eerbiedig ontzag voor de Here?
30 Zij legden mijn adviezen naast zich neer en wezen mijn vermaningen af.
31 Daarom moeten zij de gevolgen dragen en ondervinden wat zij zich op de hals hebben gehaald.
32 Want hun onwil wordt hun dood en hun voorspoed zal bedrieglijk blijken, ook die kan hun val niet voorkomen.
33 Maar wie wel naar mij luistert, hoeft zich nergens zorgen om te maken en hoeft niet bang te zijn voor het kwaad.’

Священное Писание (Восточный Перевод)

Мудрые изречения 1

Вступление

1Мудрые изречения Сулеймана, сына Давуда, царя Исраила.

Да принесут они мудрость и наставление
    и помогут осмыслить разумные высказывания;
да научат они правилам благоразумной жизни,
    праведности, справедливости и честности
и дадут простакам проницательность,
    а юным – знание и рассудительность;
пусть послушают мудрые и умножат познания,
    и пусть разумные получат мудрые советы;
да уразумеют они пословицы и притчи,
    слова мудрецов и загадки их.

Страх перед Вечным[a] – начало мудрости,
    только глупцы презирают мудрость и наставление.

Наставления в мудрости

Предостережение от соблазна

Сын мой, послушай наставление своего отца
    и не отвергай поучения своей матери.
Они будут прекрасным венком на твоей голове
    и ожерельем на твоей шее.

10 Сын мой, если грешники соблазняют тебя,
    не поддавайся им.
11 Если скажут они: «Идём с нами,
    устроим засаду для пролития крови,
    без причины подстережём невинного,
12 живьём их проглотим, как мир мёртвых,
    целиком – как тех, кто нисходит в пропасть;
13 награбим всевозможных дорогих вещей
    и наполним дома свои добычей.
14 Присоединяйся к нам,[b]
    и мы поровну поделим добычу»,
15 то не ходи с ними, сын мой,
    не вставай на путь их.
16 Ведь их ноги бегут к злу,
    спешат они на пролитие крови.
17 Даже птицы не попадут в сеть,
    которую расставили у них на глазах,
18 но эти люди устраивают засаду для пролития своей же крови,
    подстерегают самих же себя!
19 Таковы пути всех, кто жаждет преступной добычи;
    она отнимает жизнь у завладевших ею.

Предостережение не отвергать мудрость

20 Мудрость восклицает на улицах,
    возвышает свой голос на площадях;
21 на углах шумных улиц кричит она
    и при входе в городские ворота держит речь:

22 «До каких же пор вы, простаки, будете любить свою простоту?
    Сколько же ещё глумливые будут наслаждаться насмешками,
    а глупцы – ненавидеть знание?
23 Если бы вы ответили на укор мой,
    я излила бы на вас мой дух
    и открыла бы вам свои мысли.
24 Но раз вы отвергли меня, когда я призывала,
    и никто не внимал, когда я протягивала вам руку,
25 раз вы пренебрегли всеми моими советами
    и не приняли моего укора,
26 то и я в свой черёд посмеюсь над вашей бедой,
    поиздеваюсь, когда поразит вас ужас, –
27 когда поразит вас ужас, как буря,
    и беда пронесётся над вами, как вихрь,
    когда горе и скорбь вас подавят.

28 Тогда будут звать меня, но я не отвечу,
    будут искать меня, но не найдут.
29 Раз они знание возненавидели
    и страх перед Вечным не избрали,
30 раз мой совет не приняли
    и укор мой с презрением отвергли –
31 то они будут вкушать горькие плоды своих деяний
    и получат сполна от своих замыслов.
32 Ведь своенравие убьёт простаков,
    и беспечность погубит глупцов,
33 но слушающий меня будет жить безопасно
    и спокойно, не страшась беды».

Notas al pie

  1. 1:7 Вечный   – на языке оригинала: «Яхве». Под этим именем Всевышний открылся Мусе и народу Исраила (см. Исх. 3:13-15). См. пояснительный словарь.
  2. 1:14 Букв.: «Бросай с нами жребий».