New Amharic Standard Version

ምሳሌ 24:1-34

1በክፉ ሰዎች አትቅና፤

ጓደኝነታቸውም አይመርህ፤

2ልባቸው ዐመፅን ያውጠነጥናልና፤

ከንፈራቸውም ሸፍጥ ያወራል።

3ቤት በጥበብ ይሠራል፤

በማስተዋልም ይጸናል፤

4በዕውቀትም ውድና ውብ በሆነ ንብረት፣

ክፍሎቹ ይሞላሉ።

5ጠቢብ ሰው ታላቅ ኀይል አለው፤

ዕውቀት ያለውም ሰው ብርታትን ይጨምራል፤

6ጦርነት ለመግጠም መልካም ምክር፣

ድል ለማድረግም ብዙ አማካሪዎች ያስፈልጋሉ።

7ጥበብ ለተላላ በጣም ሩቅ ናት፤

በከተማዪቱ በር ሸንጎ ላይም መናገር አይችልም።

8ክፋት የሚያውጠነጥን፣

‘ተንኰለኛ’ በመባል ይታወቃል።

9የተላላ ዕቅድ ኀጢአት ነው፤

ሰዎችም ፌዘኛን ይጸየፋሉ።

10በመከራ ጊዜ ፈራ ተባ ካልህ፣

ዐቅምህ ምንኛ ደካማ ነው!

11ወደ ሞት የሚነዱትን ታደጋቸው፤

እየተጐተቱ ለዕርድ የሚሄዱትን አድናቸው።

12አንተም፣ “ስለዚህ ነገር ምንም አላውቅም” ብትል፣

ልብን የሚመረምር እርሱ አያስተውልምን?

ሕይወትህን የሚጠብቃት እርሱ አያውቅምን?

ለእያንዳንዱስ እንደ ሥራው መጠን አይከፍለውምን?

13ልጄ ሆይ፤ መልካም ነውና ማር ብላ፤

የማር ወለላም ጣዕም ይጣፍጥሃል።

14ጥበብም ለነፍስህ እንደዚሁ ጣፋጭ እንደሆነች ዕወቅ፤

ብታገኛት ለነገ አለኝታ ይኖርሃል፤

ተስፋህም ከንቱ አይሆንም።

15በጻድቅ ሰው ቤት ላይ እንደ ወንበዴ አታድፍጥ፤

መኖሪያውንም በድንገት አታጥቃ፤

16ጻድቅ ሰባት ጊዜ እንኳ ቢወድቅ ይነሣልና፤

ክፉዎች ግን በጥፋት ይወድቃሉ።

17ጠላትህ ሲወድቅ ደስ አይበልህ፤

ሲሰናከልም ልብህ ሐሤት አያድርግ፤

18አለዚያ እግዚአብሔር ይህን አይቶ ደስ አይለውም፤

ቍጣውንም ከእርሱ ይመልሳል።

19በጨካኞች ድርጊት አትጨነቅ፤

በክፉዎችም አትቅና፤

20ግፈኛ ተስፋ የለውምና፤

የክፉዎችም መብራት ድርግም ብላ ትጠፋለች።

21ልጄ ሆይ፤ እግዚአብሔርንና ንጉሥን ፍራ፤

ከዐመፀኞችም ጋር አትተባበር፤

22ሁለቱም የሚያመጡት መዓት፤

ምን እንደሚሆን ማን ያውቃል?

ተጨማሪ የጠቢባን ምሳሌዎች

23እነዚህም ደግሞ የጠቢባን ምሳሌዎች ናቸው፦

በዳኝነት አድልዎ ማድረግ ተገቢ አይደለም፤

24በደለኛውን፣ “አንተ ንጹሕ ነህ” የሚለውን፣

ሕዝቦች ይረግሙታል፤ መንግሥታትም ያወግዙታል።

25በደለኛውን፣ “አንተ ጥፋተኛ ነህ” የሚሉት ግን መልካም ነገር ይገጥማቸዋል፤

የተትረፈረፈ በረከትም ይወርድላቸዋል።

26እውነተኛ መልስ መስጠት፣

ከንፈርን እንደ መሳም ነው።

27በደጅ ያለውን ሥራህን ፈጽም፤

ዕርሻህን አዘጋጅ፤

ከዚያም በኋላ ቤትህን ሥራ።

28በባልንጀራህ ላይ ያለ ምክንያት አትመስክር፤

በከንፈርህም አትሸንግል።

29“በእኔ ላይ እንደ ሠራብኝ እሠራለታለሁ፤

ስለ አድራጎቱም የጁን እመልስለታለሁ” አትበል።

30በሰነፍ ሰው ዕርሻ በኩል አለፍሁ፤

ማስተዋል የጐደለውን ሰው የወይን ቦታ አልፌ ሄድሁ፤

31በያለበት እሾህ በቅሎበታል፤

መሬቱም ዐረም ለብሶአል፤

ቅጥሩም ፈራርሷል።

32ያየሁትን ነገር አወጣሁ አወረድሁ፤

ካስተዋልሁትም ትምህርት አገኘሁ፤

33“ጥቂት ላንቀላፋ፣ ጥቂት ላሸልብ፣

እጄን አጣጥፌ ጥቂት ልረፍ” ብትል፣

34ድኽነት እንደ ወንበዴ፣

እጦትም እንደ ታጠቀ ሰው ይመጣብሃል።24፥34 ወይም እንደ ቦዘኔ / እጦትም እንደ ለማኝ

Mawu a Mulungu mu Chichewa Chalero

Miyambo 24:1-34

1Usachitire nsanje anthu oyipa,

usalakalake kuti uzikhala nawo,

2pakuti mitima yawo imalingalira chiwawa,

ndipo pakamwa pawo pamayankhula zoyambitsa mavuto.

3Nyumba imamangidwa ndi anthu anzeru,

ndipo imakhazikika ndi anthu odziwa zinthu;

4Munthu wodziwa zinthu angathe kudzaza zipinda zake

ndi chuma chamtengowapatali ndiponso chabwino.

5Munthu wodziwa zinthu ali ndi mphamvu yayikulu kuposa munthu wanyonga zambiri,

ndipo munthu wachidziwitso amaposa munthu wamphamvu.

6Pafunika malangizo kuti ukamenye nkhondo.

Pakakhala aphungu ambiri kupambana kumakhalapo.

7Nzeru ndi chinthu chapatali kwambiri kwa chitsiru;

chilibe choti chiyankhule pabwalo la milandu pa chipata.

8Amene amakonzekera kuchita zoyipa

adzatchedwa mvundulamadzi.

9Kukonzekera kuchita za uchitsiru ndi tchimo,

ndipo munthu wonyoza amanyansa anthu.

10Ngati utaya mtima nthawi ya mavuto ndiye kuti

mphamvu yako ndi yochepadi!

11Uwapulumutse amene akutengedwa kuti akaphedwe;

uwalanditse amene akuyenda movutika kupita kokaphedwa.

12Ukanena kuti, “Koma ife sitinadziwe kanthu za izi,”

kodi Iye amene amasanthula mtima sazindikira zimenezi?

Kodi Iye amene amateteza moyo wako sazidziwa zimenezi?

Kodi Iye sadzalipira munthu malingana ndi ntchito zake?

13Mwana wanga, uzidya uchi popeza ndi wabwino;

uchi wochokera mʼchisa cha njuchi ndi wokoma ukawulawa.

14Udziwe kuti nzeru ndi yoteronso pa moyo wako;

ngati uyipeza nzeruyo, zinthu zidzakuyendera bwino mʼtsogolo,

ndipo chiyembekezo chako sichidzapita pachabe.

15Usachite zachifwamba nyumba ya munthu wolungama ngati munthu woyipa.

Usachite nayo nkhondo nyumba yake;

16paja munthu wolungama akagwa kasanu nʼkawiri amadzukiriranso.

Koma woyipa adzathedwa tsoka likadzawafikira.

17Usamakondwera ndi kugwa kwa mdani wako.

Mtima wako usamasangalale iye akapunthwa.

18Kuopa kuti Yehova ataziona zimenezi nayipidwa nazo,

angaleke kukwiyira mdaniyo.

19Usavutike mtima chifukwa cha anthu ochita zoyipa

kapena kuchitira nsanje anthu oyipa,

20paja munthu woyipa alibe tsogolo.

Moyo wa anthu oyipa adzawuzimitsa ngati nyale.

21Mwana wanga, uziopa Yehova ndi mfumu,

ndipo usamagwirizana ndi anthu owachitira mwano,

22awiri amenewa amagwetsa tsoka mwadzidzidzi.

Ndani angadziwe mavuto amene angagwetse?

Malangizo Enanso a Anthu Anzeru

23Malangizo enanso a anthu anzeru ndi awa:

Kukondera poweruza mlandu si chinthu chabwino:

24Aliyense amene amawuza munthu wolakwa kuti, “Iwe ndi munthu wosalakwa,”

anthu a mitundu yonse adzamutemberera, ndi mitundu ya anthu idzayipidwa naye.

25Koma olanga anthu oyipa zinthu zidzawayendera bwino

ndipo madalitso ochuluka adzakhala pa iwo.

26Woyankhula mawu owona

ndiye amaonetsa chibwenzi chenicheni.

27Ugwiriretu ntchito zako zonse,

makamaka za ku munda

ndipo pambuyo pake uyambe kumanga nyumba.

28Usakhale mboni yotsutsa mnzako popanda chifukwa,

kapena kugwiritsa ntchito pakamwa pako kunena zachinyengo.

29Usanene kuti, “Ine ndidzamuchitira iye monga momwe wandichitira ine;

ndidzamubwezera munthu ameneyo zimene anandichitira.”

30Ndinkayenda mʼmbali mwa munda wa munthu waulesi

ndinadutsa munda wamphesa wa munthu wopanda nzeru.

31Ndinapeza kuti paliponse mʼmundamo munali mutamera minga,

mʼnthaka imeneyo munali mutamera khwisa,

ndipo mpanda wake wamiyala unali utawonongeka.

32Tsono nditaona ndinayamba kuganizira mu mtima mwanga

ndipo ndinatolapo phunziro ili:

33Ukati, “Bwanji ndigone pangʼono,” kapena “Ndiwodzereko pangʼono,”

kapenanso “Ndipinde manja pangʼono kuti ndipumule,”

34umphawi udzafika pa iwe ngati mbala

ndipo usiwa udzakupeza ngati munthu wachifwamba.