Ang Pulong Sang Dios

Galacia 3

Ang Pagtuman sa Kasuguan ukon ang Pagtuo kay Cristo

1Kamo nga mga taga-Galacia, kulang ang inyo pag-intiendi! Ngaa nagapati kamo sa mga tawo nga nagadaya sa inyo nga sundon gid ninyo ang Kasuguan ni Moises? Maathag ang akon ginsiling sa inyo kon ano ang kahulugan sang kamatayon ni Cristo sa krus. Indi bala nga nabaton na ninyo ang Espiritu Santo paagi sa inyo pagtuo sa Maayong Balita nga inyo nabatian, kag indi tungod sa inyo pagtuman sa Kasuguan? Matuod gid nga kulang ang inyo pag-intiendi. Kay sang pagsugod ninyo sang inyo pagtuo kay Cristo nagsalig kamo sa bulig sang Espiritu Santo, pero subong nagahunahuna kamo nga malambot ninyo ang inyo lalambuton bilang Kristohanon paagi sa inyo kaugalingon nga pagpaninguha. Ano, wala bala sing pulos ang inyo naeksperiensyahan? Indi mahimo nga wala lang ato sing pulos. Indi bala nga ginhatagan kamo sang Dios sang Espiritu Santo kag paagi sa iya nagahimo kamo sang mga milagro? Kag indi bala nga nabaton ninyo ini paagi sa inyo pagtuo sa Maayong Balita nga inyo nabatian, kag indi tungod sa inyo pagtuman sa Kasuguan?

Pareho bala sang natabo kay Abraham. Suno sa Kasulatan, “Nagtuo siya sa Dios, kag tungod sang iya pagtuo ginpakamatarong siya sang Dios.”[a] Gani maathag nga ang mga tawo nga nagatuo sa Dios amo ang matuod nga mga kaliwat ni Abraham. Sang una pa gid nagsiling ang Kasulatan nga pakamatarungon sang Dios ang mga indi Judio tungod sang ila pagtuo sa iya. Suno sa Kasulatan, ining Maayong Balita ginpahayag sang Dios kay Abraham. Nagsiling siya, “Pakamaayuhon ko ang tanan nga nasyon paagi sa imo.”[b] Nagtuo si Abraham sa promisa sang Dios kag ginpakamaayo siya. Gani ang tanan nga nagatuo sa Dios ginapakamaayo man pareho kay Abraham.

10 Pero ang mga tawo nga nagasalig sa ila pagtuman sa Kasuguan ginpakamalaot na sang Dios. Kay suno sa Kasulatan, “ginapakamalaot ang wala nagatuman sang tanan nga ginapatuman sang Kasuguan.”[c] 11 Maathag nga wala gid sing tawo nga pakamatarungon sang Dios tungod sang iya pagtuman sa Kasuguan. Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang tawo nga ginpakamatarong sang Dios tungod sa iya pagtuo magakabuhi.”[d] [e] 12 Ang Kasuguan wala sing labot sa pagtuo, kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang tawo nga nagatuman sang tanan nga ginasiling sang Kasuguan makaangkon sang kabuhi.”[f] 13 Ginpakamalaot na kita sang Dios tungod nga indi ta matuman ang tanan nga ginasiling sang Kasuguan. Pero gintubos kita ni Cristo sa sini nga pagpakamalaot. Siya amo ang ginpakamalaot sang Dios para sa aton. Kay nagasiling ang Kasulatan, “Ang bisan sin-o nga ginbitay sa kahoy ginpakamalaot sang Dios.”[g] 14 Amo ini ang ginhimo sang Dios agod paagi kay Cristo Jesus ang pagpakamaayo nga iya ginhatag kay Abraham mahatag man niya sa mga indi Judio, agod nga paagi sa aton pagtuo mabaton ta ang Espiritu Santo nga iya ginpromisa.

Ang Kasuguan kag ang Promisa sang Dios

15 Mga utod, hatagan ko kamo sang halimbawa. Wala sing may makapanginwala ukon makadugang sa kasugtanan nga ginpirmahan na. 16 Karon, nagpromisa ang Dios kay Abraham kag sa iya kaliwat. Wala siya nagsiling kay Abraham, “sa imo mga kaliwat” nga ang buot silingon madamo nga mga tawo, kundi ang siling niya, “sa imo kaliwat”[h] nga ang buot silingon isa lang ka tawo; kag ini wala sing iban kundi si Cristo. 17 Ang buot ko silingon amo ini: may ginpromisa ang Dios kay Abraham. Kag ato nga promisa nahimo sa wala pa ang Kasuguan, tungod nga mga 430 pa ka tuig ang nakaligad antes ginhatag sang Dios ang Kasuguan. Gani atong ginpromisa sang Dios indi mahimo nga gub-on ukon dulaon sang Kasuguan. 18 Kay kon mabaton naton ang pagpakamaayo paagi sa pagtuman sa Kasuguan, ti wala na sing pulos ang iya promisa kay Abraham. Pero ang matuod, ginhatag sang Dios ang pagpakamaayo bilang pagtuman sa iya promisa.

19 Kon amo sina, ngaa ginhatag pa gid ang Kasuguan? Ang Kasuguan gindugang sang Dios agod mahibaluan sang mga tawo nga nagapakasala sila. Kag ini hasta lang sa pag-abot sang kaliwat ni Abraham nga gintumod sang Dios sa iya promisa. Ginhatag sang Dios ina nga Kasuguan paagi sa iya mga anghel, kag sila ang naghatag sini sa mga tawo paagi sa manugpatunga. 20 Pero ang promisa indi pareho sini. Wala ginhatag ini sang Dios kay Abraham paagi sa manugpatunga ukon kaupod ang mga anghel, kundi siya lang mismo.

21 Karon, basi maghunahuna kamo nga ang Kasuguan nagakontra sa mga promisa sang Dios. Wala! Kay kon ginhatag ang Kasuguan agod makahatag sang kabuhi nga wala sing katapusan, ina na lang kuntani ang paagi sang Dios agod pakamatarungon niya kita. 22 Sa baylo, nagasiling ang Kasuguan nga ang tanan nga tawo gin-ulipon sang sala. Gani ang mga nagatuo kay Jesu-Cristo amo lang ang makaangkon sang ginpromisa sang Dios.

23 Sang wala pa ang ginatawag nga pagtuo kay Cristo, daw pareho kita sa mga priso. Ang Kasuguan amo ang nagpriso sa aton hasta sa adlaw nga nag-abot si Cristo kag nagtuo na kita sa iya. 24 Ang halimbawa sang Kasuguan pareho sang isa ka yaya nga nag-atipan sa aton hasta sa pag-abot ni Cristo, agod paagi sa aton pagtuo sa iya pakamatarungon niya kita. 25 Kag tungod nga subong ara na ang ginatawag nga pagtuo, wala na kita sa idalom sang pag-atipan sang sina nga yaya.

26 Kamo tanan mga anak na sang Dios tungod sang inyo pagtuo kay Cristo Jesus. 27 Kay ginbautisohan kamo sa inyo paghiusa kay Cristo.[i] Kon sa mga bayo, ginsuksok na ninyo si Cristo. 28 Karon palareho na lang ang mga Judio kag ang mga indi Judio, ang mga ulipon kag ang mga indi ulipon, ang mga lalaki kag ang mga babayi. Kita tanan palareho na lang tungod nga kita ara na kay Cristo Jesus. 29 Kag tungod nga kamo iya na ni Cristo, mga kaliwat kamo ni Abraham, kag kon ano ang ginpromisa sang Dios kay Abraham mabaton man ninyo.

Footnotes

  1. 3:6 Gen. 15:6.
  2. 3:8 Gen. 12:3; 18:18; 22:18.
  3. 3:10 Deu. 27:26.
  4. 3:11 magakabuhi: buot silingon, magakabuhi sa wala sing katapusan kag ara sa Dios.
  5. 3:11 Hab. 2:4.
  6. 3:12 Lev. 18:5.
  7. 3:13 Deu. 21:23.
  8. 3:16 Tan-awa ang Gen. 12:7 kag ang footnote.
  9. 3:27 sa inyo paghiusa kay Cristo: ukon, bilang tanda sang inyo paghiusa kay Cristo; ukon, agod mahiusa kamo kay Cristo.

Amplified Bible

Galatians 3

Faith Brings Righteousness

1O you foolish and thoughtless and superficial Galatians, who has bewitched you [that you would act like this], to whom—right before your very eyes—Jesus Christ was publicly portrayed as crucified [in the gospel message]? This is all I want to ask of you: did you receive the [Holy] Spirit as the result of obeying [the requirements of] the Law, or was it the result of hearing [the message of salvation and] with faith [believing it]? Are you so foolish and senseless? Having begun [your new life by faith] with the Spirit, are you now being perfected and reaching spiritual maturity by the flesh [that is, by your own works and efforts to keep the Law]? Have you suffered so many things and experienced so much all for nothing—if indeed it was all for nothing? So then, does He who supplies you with His [marvelous Holy] Spirit and works miracles among you, do it as a result of the works of the Law [which you perform], or because you [believe confidently in the message which you] heard with faith?

Just as Abraham believed God, and it was credited to him as righteousness, [as conformity to God’s will and purpose—so it is with you also]. So understand that it is the people who live by faith [with confidence in the power and goodness of God] who are [the true] sons of [a]Abraham. The Scripture, foreseeing that God would justify the Gentiles by faith, proclaimed the good news [of the Savior] to Abraham in advance [with this promise], saying, “In you shall all the nations be blessed.” So then those who are people of faith [whether Jew or Gentile] are blessed and favored by God [and declared free of the guilt of sin and its penalty, and placed in right standing with Him] along with Abraham, the believer.

10 For all who depend on the Law [seeking justification and salvation by obedience to the Law and the observance of rituals] are under a curse; for it is written, “Cursed (condemned to destruction) is everyone who does not abide by all things written in the book of the law, so as to practice them.” 11 Now it is clear that no one is justified [that is, declared free of the guilt of sin and its penalty, and placed in right standing] before God by the Law, for “The righteous (the just, the upright) shall live by faith.” 12 But the Law does not rest on or require faith [it has nothing to do with faith], but [instead, the Law] says, “He who practices them [the things prescribed by the Law] shall live by them [instead of faith].” 13 Christ purchased our freedom and redeemed us from the curse of the Law and its condemnation by becoming a curse for us—for it is written, “Cursed is everyone who hangs [crucified] on a tree (cross)”— 14 in order that in Christ Jesus the blessing of Abraham might also come to the Gentiles, so that we would all receive [the realization of] the promise of the [Holy] Spirit through faith.

Intent of the Law

15 Brothers and sisters, I speak in terms of human relations: even though a last will and testament is just a human covenant, yet when it has been signed and made legally binding, no one sets it aside or adds to it [modifying it in some way]. 16 Now the promises [in the covenants] were decreed to Abraham and to his seed. God does not say, “And to seeds (descendants, heirs),” as if [referring] to many [persons], but as to one, “And to your Seed,” who is [none other than] Christ. 17 This is what I mean: the Law, which came into existence four hundred and thirty years later [after the covenant concerning the coming Messiah], does not and cannot invalidate the covenant previously established by God, so as to abolish the promise. 18 For if the inheritance [of what was promised] is based on [observing] the Law [as these false teachers claim], it is no longer based on a promise; however, God granted it to Abraham [as a gift] by virtue of His promise.

19 Why, then, the Law [what was its purpose]? It was added [after the promise to Abraham, to reveal to people their guilt] because of transgressions [that is, to make people conscious of the sinfulness of sin], and [the Law] was ordained through angels and delivered to Israel by the hand of a mediator [Moses, the mediator between God and Israel, to be in effect] until the Seed would come to whom the promise had been made. 20 Now the mediator or go-between [in a transaction] is not [needed] for just one party; whereas God is only one [and was the only One giving the promise to Abraham, but the Law was a contract between two, God and Israel; its validity depended on both]. 21 Is the Law then contrary to the promises of God? Certainly not! For if a system of law had been given which could impart life, then righteousness (right standing with God) would actually have been based on law. 22 But the Scripture has imprisoned [b]everyone [everything—the entire world] under sin, so that [the inheritance, the blessing of salvation] which was promised through faith in Jesus Christ might be given to those who believe [in Him and acknowledge Him as God’s precious Son].

23 Now before faith came, we were kept in custody under the Law, [perpetually] imprisoned [in preparation] for the faith that was destined to be revealed, 24 with the result that the Law has become our tutor and our disciplinarian to guide us to Christ, so that we may be [c]justified [that is, declared free of the guilt of sin and its penalty, and placed in right standing with God] by faith. 25 But now that faith has come, we are no longer under [the control and authority of] a tutor and disciplinarian. 26 For you [who are born-again have been reborn from above—spiritually transformed, renewed, sanctified and] are all children of God [set apart for His purpose with full rights and privileges] through faith in Christ Jesus. 27 For all of you who were baptized into Christ [into a spiritual union with the Christ, the Anointed] have clothed yourselves with Christ [that is, you have taken on His characteristics and values]. 28 There is [now no distinction in regard to salvation] neither Jew nor Greek, there is neither slave nor free, there is neither male nor female; for you [who believe] are all one in Christ Jesus [no one can claim a spiritual superiority]. 29 And if you belong to Christ [if you are in Him], then you are Abraham’s descendants, and [spiritual] heirs according to [God’s] promise.

Footnotes

  1. Galatians 3:7 Abraham was justified [declared free of the guilt of sin and its penalty] and declared righteous by God on the basis of his faith alone long before the Law and the ritual of circumcision were ever given to Moses.
  2. Galatians 3:22 Lit all things. Paul is probably referring to the effect of sin on the entire world. He alludes to this in Rom 8:19-22. Consider, for example, the fact that God cursed the ground itself and plant life because of the sin of Adam and Eve (Gen 3:17, 18).
  3. Galatians 3:24 See note 2:16.