Knijga O Kristu

Evanđelje po Mateju 5

Propovijed na gori

1Kad Isus ugleda da se okupilo mnoštvo, popne se na goru i sjedne. Nato mu priđu njegovi učenici.

On počne poučavati.

Blaženstva

'Blago onima koji shvaćaju da im je Bog potreban[a]
jer je njihovo nebesko kraljevstvo.
Blago onima koji tuguju,
jer će ih Bog utješiti!
Blago krotkima,
jer će baštiniti zemlju.
Blago onima koji su gladni i žedni pravednosti,
jer će je se nasititi.
Blago milosrdnima,
jer će se i njima iskazati milosrđe.
Blago ljudima čista srca,
jer će gledati Boga.
Blago mirotvorcima,
jer će se nazivati Božjom djecom!
10 Blago onima koje progone zato što su pravedni pred Bogom,
jer je njihovo nebesko kraljevstvo!

11 Blago vama kad vas zbog mene budu grdili i progonili i lažno vam pripisivali kojekakva zla!

12 Radujte se zbog toga, silno se radujte! Jer velika vas nagrada čeka na nebesima. Tako su progonili i proroke prije vas!

Sol i svjetlo

13 'Vi ste sol čovječanstvu[b]. Ali kakva je korist od soli ako obljutavi? Za što se može uporabiti? Ni za što, osim da se izbaci van, da ju ljudi pogaze.

14 Vi ste svjetlost svijetu - grad na gori koji noću sjaji da ga svi vide.

15 Svjetiljku ne palite da biste ju pokrili, nego da biste ju postavili tako da svijetli svima u kući.

16 Neka vaša svjetlost svijetli pred ljudima tako da vide vaša dobra djela i da slave vašega nebeskog Oca.

Isus poučava o Zakonu

17 'Nemojte pogrešno shvatiti da sam došao ukinuti Mojsijev zakon i zapise proroka. Nisam ih došao ukinuti, nego ispuniti.

18 Zaista vam kažem: Sve dok postoji nebo i zemlja, nijedno slovce, nijedan potez pera u Zakonu neće nestati dok se sve ne ostvari.

19 Prekrši li zato tko i najmanju zapovijed i druge tome pouči, bit će najmanji u nebeskom kraljevstvu. Ali oni koji poučavaju Božjim zakonima i pokoravaju im se bit će veliki u nebeskom kraljevstvu.

20 Kažem vam, ne bude li vaša pravednost veća od pravednosti pismoznanaca i farizeja, nipošto nećete ući u nebesko kraljevstvo!'

O srdžbi

21 'Čuli ste da je starima rečeno u Mojsijevu zakonu: "Ne ubij! Tko ubije, mora biti izveden pred sud.'

22 A ja vam kažem: Tko se rasrdi na svojeg brata, odgovarat će pred sudom! Nazove li ga glupanom, odgovarat će pred najvišim sudom. A nazove li ga luđakom, odgovarat će za to u paklenome ognju!

23 Stojiš li, dakle, pred žrtvenikom u Hramu prinoseći žrtvu Bogu pa se iznenada sjetiš da neki tvoj brat ima što protiv tebe,

24 ostavi žrtvu pred žrtvenikom pa se najprije pomiri s njime, a tek onda dođi i prinesi žrtvu Bogu.

25 Brzo se nagodi s protivnikom, prije nego što bude kasno, dok te nije izveo pred sud, a sudac bacio u tamnicu.

26 Zaista ti kažem, odande nećeš izići sve dok ne isplatiš i posljednji novčić.

O preljubu

27 'Čuli ste da u Mojsijevu zakonu piše: "Ne čini preljuba!'

28 A ja vam kažem: Tko samo i pogleda ženu s požudom, već je u svojem srcu s njom počinio preljub.

29 Ako te tvoje desno oko navodi na grijeh, iskopaj ga i baci. Bolje ti je da samo jedan dio tvojeg tijela bude uništen nego da sav budeš bačen u pakao.

30 Pa makar te i tvoja desna ruka navodila na grijeh, odsijeci ju i baci od sebe. Bolje da ostaneš bez jednoga od udova nego da ti cijelo tijelo ode u pakao.'

O rastavi

31 'Također ste čuli: "Tko otpusti svoju ženu, neka joj dade otpusnicu.'[c]

32 Ali ja vam kažem: Tko god se razvede od svoje žene, osim zbog njezina bluda, navodi ju na preljub. I tko god se oženi razvedenom ženom, čini preljub.'

O zakletvi

33 'Čuli ste da u Mojsijevu zakonu piše: "Ne krši zakletve, nego izvrši ono na što si se Gospodinu zakleo.'[d]

34 A ja vam kažem: Ne kunite se nikako! Ni nebom, jer je Božje prijestolje,

35 ni zemljom, jer je podnožje njegovim nogama, ni Jeruzalemom, jer je to grad velikoga kralja.

36 Ne kunite se ni svojom glavom, jer ni jednu jedinu vlas niste u stanju učiniti bijelom ili crnom.

37 Kad kažete: 'Da

O osveti

38 'Čuli ste da u Mojsijevu zakonu piše: "Oko za oko, zub za zub!'[e]

39 A ja vam kažem: Ne opirite se zlotvoru! Pljusne li vas, naprotiv, tko po jednom obrazu, okrenite mu i drugi!

40 Ako bi se tko htio s tobom parničiti da ti otme košulju, daj mu i svoj ogrtač.

41 Primoraju li te rimski vojnici da im poneseš opremu jednu milju, ponesi ju dvije.[f]

42 Zatraži li tko nešto od tebe, daj mu, i nemoj okrenuti leđa onome tko te zamoli da mu posudiš.'

O ljubavi prema neprijatelju

43 'Čuli ste da u Mojsijevu zakonu piše: "Ljubi svoje bližnje, a mrzi neprijatelje!'

44 A ja vam kažem: Ljubite i svoje neprijatelje i molite se za one koji vas progone!

45 Tako ćete se ponijeti kao prava djeca svojega nebeskog Oca, koji daje da njegovo Sunce izlazi i nad zlima i nad dobrima te da kiša pada i pravednicima i nepravednicima.

46 Jer ako volite samo one koji vas vole, kakvu nagradu možete očekivati? Ne čine li tako i pokvarenjaci?[g]

47 Ako ste ljubazni samo prema svojoj braći, po čemu se razlikujete od drugih? Tako postupaju i neznabošci.

48 Budite, dakle, savršeni kao što je savršen vaš nebeski Otac.'

Footnotes

  1. Evanđelje po Mateju 5:3 U grčkome: onima koji su ponizna duha, ili doslovce: siromašnima u duhu
  2. Evanđelje po Mateju 5:13 U grčkome: sol zemlje.
  3. Evanđelje po Mateju 5:31 Ponovljeni zakon 24:1.
  4. Evanđelje po Mateju 5:33 Brojevi 30:2.
  5. Evanđelje po Mateju 5:38 Izlazak 21:24.
  6. Evanđelje po Mateju 5:41 Prema ondašnjem zakonu rimski su vojnici imali pravo to činiti.
  7. Evanđelje po Mateju 5:46 U grčkome: carinici (ubirači poreza koji su u to doba bili omraženi u narodu zbog suradnje s okupatorskim vlastima i zbog toga što su iznuđivali novac od siromašnoga puka).

Habrit Hakhadasha/Haderekh

הבשורה על-פי מתי 5

1יום אחד, כשהתאסף סביבו קהל גדול, עלה ישוע עם תלמידיו על מדרון הגבעה, התיישב שם והחל ללמד:

"אשרי האנשים המודים בעניותם הרוחנית, כי להם שייכת מלכות השמים.

אשרי הבוכים והמתאבלים, כי הם ינוחמו.

אשרי הצנועים והענווים, כי העולם כולו שייך להם.

אשרי השואפים בכל לבם לעשות את הטוב והישר, כי אלוהים ימלא את שאיפתם.

אשרי האדיבים והרחמנים, כי אלוהים יגלה כלפיהם רחמים.

אשרי האנשים שלבם טהור, כי הם יראו את אלוהים.

אשרי האנשים הרודפים שלום, כי הם ייקראו 'בני-אלוהים'.

10 אשרי הסובלים והנרדפים בגלל עשותם את רצון ה', כי להם שייכת מלכות השמיים.

11 "אם יקללו אתכם, יעלילו עליכם שקרים וירדפו אתכם בגלל אמונתכם בי, 12 שמחו מאוד! כן, שמחו מאוד, כי שכר רב לכם בשמים, וזכרו שכך רדפו גם את הנביאים!

13 אתם מלח הארץ. מה יקרה לעולם אם תאבדו את המליחות שלכם? מלח תפל הוא חסר תועלת, ואינו ראוי אלא שיזרקו וירמסו אותו.

14 אתם אור העולם – בדומה לעיר הבנויה על הר, אשר כל אחד יכול לראות את אורותיה בלילה. אל תסתירו את אורכם! הניחו לו להאיר לכולם! תנו לכל אדם לראות את התנהגותכם הטובה, ואז יודו כולם לאביכם שבשמים.

17 אל תחשבו שבאתי לבטל את תורת משה או את אזהרותיהם של הנביאים; באתי לקיים ולמלא אותן! 18 אני אומר לכם בכל הכנות והרצינות: מצוות התורה תישארנה בתוקף עד שיתקיים הכול. 19 מי שיעבור על המצווה הקטנה ביותר או שיעודד אחרים לעשות זאת, הוא יהיה קטן במלכות השמים. ואילו מי שילמד את תורת ה' ואף יקיים את מצוותיה, יהיה גדול במלכות השמים.

20 אולם אני מזהיר אתכם: אם לא תהיו טובים יותר מהפרושים והסופרים, לא תוכלו להיכנס למלכות השמיים.

21 תורת משה אומרת: 'לא תרצח', והרוצח יחויב לדין. 22 אולם אני אומר לכם שאם אדם אף כועס על אחיו, עליו לעמוד לדין. גם מי שיקרא לחברו 'אידיוט!' עליו לעמוד לדין, ואם יקלל את חברו הריהו בסכנת גיהינום! 23 לכן אם אתה עומד לפני המזבח בבית-המקדש ומביא קורבן לה', ולפתע אתה נזכר שלאחד מחבריך יש דבר מה נגדך, 24 השאר את קורבנך לפני המזבח, מהר אל חברך ובקש את סליחתו. לאחר מכן חזור לבית-המקדש והקרב את הקרבן לה'. 25 התפייס מהר עם אויבך, אחרת יהיה מאוחר מדי והוא יסגירך לידי החוק, ואז ישליכו אותך לכלא – 26 שם תישאר עד שתשלם את האגורה האחרונה!

27 תורת משה אומרת: 'לא תנאף'. 28 אולם אני אומר לכם: כל מי שמסתכל על אישה בתאווה, כאילו נאף אותה בלבו. 29 משום כך, אם עינך גורמת לך לחשוק ולחמוד, עקור והשלך אותה. מוטב שתאבד חלק מגופך, מאשר שיושלך כל גופך לגיהינום. 30 ואם ידך – ולו גם הימנית – גורמת לך לחטוא, קצץ והשלך אותה! מוטב כך, מאשר למצוא את עצמך בגיהינום.

31 "תורת משה אומרת שאם איש רוצה לגרש את אשתו, עליו לתת לה ספר כריתות, וזה הכל. 32 אולם אני אומר שאיש המגרש את אשתו מלבד במקרה שבגדה בו, גורם לכך שתנאף אם תינשא בשנית. גם מי שיתחתן איתה לאישה נחשב לנואף!

33 "התורה אומרת שאם נשבעת, עליך לקיים את שבועתך. 34 ואילו אני אומר: אל תישבע כלל! אל תאמר: 'אני נשבע בשמים', כי כסא ה' נמצא בשמים. 35 אם אתה נשבע 'בארץ', אתה נשבע למעשה בהדום רגליו של אלוהים. כמו כן אל תישבע 'בירושלים', כי היא "קרית מלך רב"[a]. 36 גם אל תישבע על ראשך, כי אפילו שערה אחת אין ביכולתך לשנות ללבן או שחור. 37 אמור פשוט: 'כן', או 'לא'. יותר מזה מן הרע הוא.

38 "התורה אומרת "עין תחת עין, שן תחת שן"[b]. 39 ואילו אני אומר לכם: אל תתקוממו נגד מי שעושה רע נגדכם. אם מישהו סוטר לך על הלחי, הושט לו גם את הלחי השנייה. 40 אם דורשים ממך בבית המשפט לתת את חולצתך, תן להם גם את מעילך. 41 אם חייל כופה עליך לשאת את תרמילו קילומטר אחד, שא אותו שני קילומטרים. 42 תן למי שמבקש ממך, ואל תדחה את מי שרוצה ללוות ממך כסף.

43 שמעתם שנאמר: 'ואהבת לרעך, ושנאת את אויבך.' 44 אולם אני אומר: אהבו את שונאיכם והתפללו בעד אלה שרודפים אתכם, 45 כי כך תהיו בנים לאביכם שבשמים. שהרי אלוהים נותן את אור השמש גם לטובים וגם לרעים, ואף את הגשם הוא מוריד על צדיקים ועל רשעים כאחד. 46 אם אתם אוהבים רק את אלה שאוהבים אתכם, מה מיוחד בכך? גם הפושעים נוהגים כך! 47 ואם אתם חברים רק לחבריכם, במה שונים אתם מכל האחרים? הלא גם עובדי אלילים נוהגים כך! 48 שאפו להיות שלמים כשם שאביכם שבשמים שלם."

Footnotes

  1. הבשורה על-פי מתי 5:35 תהלים מח 3
  2. הבשורה על-פי מתי 5:38 שמות כא 24, ויקרא כד 20