New Living Translation

Proverbs 6

Lessons for Daily Life

1My child,[a] if you have put up security for a friend’s debt
    or agreed to guarantee the debt of a stranger—
if you have trapped yourself by your agreement
    and are caught by what you said—
follow my advice and save yourself,
    for you have placed yourself at your friend’s mercy.
Now swallow your pride;
    go and beg to have your name erased.
Don’t put it off; do it now!
    Don’t rest until you do.
Save yourself like a gazelle escaping from a hunter,
    like a bird fleeing from a net.

Take a lesson from the ants, you lazybones.
    Learn from their ways and become wise!
Though they have no prince
    or governor or ruler to make them work,
they labor hard all summer,
    gathering food for the winter.
But you, lazybones, how long will you sleep?
    When will you wake up?
10 A little extra sleep, a little more slumber,
    a little folding of the hands to rest—
11 then poverty will pounce on you like a bandit;
    scarcity will attack you like an armed robber.

12 What are worthless and wicked people like?
    They are constant liars,
13 signaling their deceit with a wink of the eye,
    a nudge of the foot, or the wiggle of fingers.
14 Their perverted hearts plot evil,
    and they constantly stir up trouble.
15 But they will be destroyed suddenly,
    broken in an instant beyond all hope of healing.

16 There are six things the Lord hates—
    no, seven things he detests:
17 haughty eyes,
    a lying tongue,
    hands that kill the innocent,
18 a heart that plots evil,
    feet that race to do wrong,
19 a false witness who pours out lies,
    a person who sows discord in a family.

20 My son, obey your father’s commands,
    and don’t neglect your mother’s instruction.
21 Keep their words always in your heart.
    Tie them around your neck.
22 When you walk, their counsel will lead you.
    When you sleep, they will protect you.
    When you wake up, they will advise you.
23 For their command is a lamp
    and their instruction a light;
their corrective discipline
    is the way to life.
24 It will keep you from the immoral woman,
    from the smooth tongue of a promiscuous woman.
25 Don’t lust for her beauty.
    Don’t let her coy glances seduce you.
26 For a prostitute will bring you to poverty,[b]
    but sleeping with another man’s wife will cost you your life.
27 Can a man scoop a flame into his lap
    and not have his clothes catch on fire?
28 Can he walk on hot coals
    and not blister his feet?
29 So it is with the man who sleeps with another man’s wife.
    He who embraces her will not go unpunished.

30 Excuses might be found for a thief
    who steals because he is starving.
31 But if he is caught, he must pay back seven times what he stole,
    even if he has to sell everything in his house.
32 But the man who commits adultery is an utter fool,
    for he destroys himself.
33 He will be wounded and disgraced.
    His shame will never be erased.
34 For the woman’s jealous husband will be furious,
    and he will show no mercy when he takes revenge.
35 He will accept no compensation,
    nor be satisfied with a payoff of any size.

Notas al pie

  1. 6:1 Hebrew My son.
  2. 6:26 Hebrew to a loaf of bread.

Thai New Contemporary Bible

สุภาษิต 6

อย่าโง่

1ลูกเอ๋ย หากเจ้าค้ำประกันให้เพื่อนบ้าน
หากเจ้าจับมือวางมัดจำให้คนแปลกหน้า
เจ้าได้ติดกับวาจาของเจ้า
ถูกผูกมัดเพราะคำพูดของตัวเอง
ลูกเอ๋ย จงทำเช่นนี้เพื่อปลดปล่อยตัวเจ้าเอง
ในเมื่อเจ้าตกอยู่ในเงื้อมมือของเพื่อนบ้าน
ไป ไปอ้อนวอนจนกว่าจะหมดแรง[a]
อย่าให้เพื่อนบ้านของเจ้าได้หยุดพัก!
อย่าให้ตาของเจ้าได้หลับ
อย่าให้เปลือกตาของเจ้าเคลิ้มไป
จงปลดปล่อยตัวเองให้เป็นอิสระเหมือนกวางหนีจากเงื้อมมือของนายพราน
เหมือนนกที่หนีจากบ่วงแร้วของคนดักนก

เจ้าคนขี้เกียจ จงไปเรียนจากมด
สังเกตวิธีการของมัน แล้วจงฉลาดขึ้น
มันไม่มีผู้บัญชาการ
ไม่มีผู้ควบคุมดูแล และไม่มีใครปกครอง
แต่มันก็ยังสะสมเสบียงในฤดูร้อน
และรวบรวมอาหารตั้งแต่ฤดูเก็บเกี่ยว

เจ้าคนขี้เกียจ จะนอนอีกนานสักเท่าใด?
เมื่อไหร่เจ้าจะลุกขึ้นเสียที?
10 หลับอีกนิด เคลิ้มอีกหน่อย
กอดอกงีบต่อสักประเดี๋ยว
11 แล้วความยากจนจะมาหาเจ้าดั่งขโมย
และความขัดสนจะเล่นงานเจ้าอย่างคนถืออาวุธ

12 คนเลวทรามและชั่วร้าย
ผู้พูดจาลดเลี้ยว
13 ผู้ขยิบตา
ขยับเท้า
กระดิกนิ้วส่งสัญญาณ
14 ผู้คิดอ่านทำการชั่วร้ายจากใจคิดคดทรยศ
พวกเขาคอยยุแยงตะแคงรั่วเสมอ
15 ฉะนั้นหายนะจึงมาถึงพวกเขาอย่างฉับพลัน
พวกเขาแหลกสลายเกินเยียวยาในชั่วพริบตา

16 มีสิ่งน่ารังเกียจหกอย่างที่องค์พระผู้เป็นเจ้าทรงเกลียดชัง
ที่จริง มีเจ็ดอย่างที่พระองค์ทรงรังเกียจ คือ
17 ตาที่หยิ่งยโส
ลิ้นที่โป้ปด
มือที่เข่นฆ่าผู้บริสุทธิ์
18 จิตใจที่คิดการชั่วร้าย
เท้าที่ปราดไปทำชั่ว
19 พยานเท็จผู้กล่าวมุสา
และคนที่ยุให้ญาติพี่น้องแตกแยกกัน

อย่าสำส่อน

20 ลูกเอ๋ย จงรักษาคำสั่งของพ่อเจ้า
และอย่าละเลยคำสอนของแม่เจ้า
21 จงตรึงมันไว้ในดวงใจเสมอ
จงผูกมันไว้รอบคอของเจ้า
22 ยามเจ้าเดิน คำสอนนั้นจะช่วยชี้นำ
ยามเจ้าหลับ มันจะคอยดูแล
ครั้นยามเจ้าตื่น มันจะพูดกับเจ้า
23 เพราะคำสั่งนี้เป็นดวงประทีป
คำสอนนี้เป็นความสว่าง
การอบรมบ่มนิสัย
เป็นทางแห่งชีวิต
24 เพื่อคุ้มครองเจ้าให้พ้นจากภรรยาของเพื่อนบ้าน
และคำออดอ้อนของหญิงแพศยา

25 อย่ากระสันถึงความงามของนาง
อย่าตกเป็นทาสดวงตาหยาดเยิ้มของนาง

26 เพราะหญิงโสเภณีก็แลกได้ด้วยอาหารจานหนึ่ง
แต่ภรรยาของชายอื่นออกล่าเอาชีวิตอันล้ำค่าของเจ้า
27 เป็นไปได้หรือที่คนเราจะเล่นกับไฟ
โดยที่เสื้อผ้าของเขาไม่ถูกไฟไหม้?
28 เป็นไปได้หรือที่คนเราจะเดินย่ำถ่านร้อนๆ
โดยที่เท้าไม่ถูกไฟลวก?
29 ชายที่ไปนอนกับภรรยาของผู้อื่นก็เป็นเช่นนั้นแหละ
ไม่มีใครที่แตะต้องนางแล้วจะลอยนวลพ้นโทษไปได้

30 ผู้คนยังสงสารขโมย
ที่ลักทรัพย์เพราะความหิวโหย
31 แต่ถ้าเขาถูกจับได้ ก็จะถูกปรับถึงเจ็ดเท่า
แม้ว่าอาจจะต้องถึงกับขายของทุกอย่างในบ้านเพื่อชดใช้
32 แต่ชายที่ล่วงประเวณีเป็นคนไม่รู้จักคิด
ผู้ที่ทำเช่นนั้นก็ทำลายตนเอง
33 ผลที่จะได้รับคือรอยแผลและความอัปยศ
เป็นความอับอายขายหน้าตลอดกาล

34 เพราะความหึงหวงจะทวีความโกรธแค้นของสามีของหญิงนั้น
และเมื่อถึงคราวแก้แค้น เขาจะไม่ปรานีเลย
35 เขาจะไม่ยอมรับค่าชดใช้ใดๆ
ไม่ว่าสินบนจะมากมายสักเท่าใด เขาก็จะไม่ยอมเป็นอันขาด

Notas al pie

  1. 6:3 หรือไป ถ่อมตัวถ่อมใจของเจ้าลง