New Living Translation

Exodus 23

A Call for Justice

1“You must not pass along false rumors. You must not cooperate with evil people by lying on the witness stand.

“You must not follow the crowd in doing wrong. When you are called to testify in a dispute, do not be swayed by the crowd to twist justice. And do not slant your testimony in favor of a person just because that person is poor.

“If you come upon your enemy’s ox or donkey that has strayed away, take it back to its owner. If you see that the donkey of someone who hates you has collapsed under its load, do not walk by. Instead, stop and help.

“In a lawsuit, you must not deny justice to the poor.

“Be sure never to charge anyone falsely with evil. Never sentence an innocent or blameless person to death, for I never declare a guilty person to be innocent.

“Take no bribes, for a bribe makes you ignore something that you clearly see. A bribe makes even a righteous person twist the truth.

“You must not oppress foreigners. You know what it’s like to be a foreigner, for you yourselves were once foreigners in the land of Egypt.

10 “Plant and harvest your crops for six years, 11 but let the land be renewed and lie uncultivated during the seventh year. Then let the poor among you harvest whatever grows on its own. Leave the rest for wild animals to eat. The same applies to your vineyards and olive groves.

12 “You have six days each week for your ordinary work, but on the seventh day you must stop working. This gives your ox and your donkey a chance to rest. It also allows your slaves and the foreigners living among you to be refreshed.

13 “Pay close attention to all my instructions. You must not call on the name of any other gods. Do not even speak their names.

Three Annual Festivals

14 “Each year you must celebrate three festivals in my honor. 15 First, celebrate the Festival of Unleavened Bread. For seven days the bread you eat must be made without yeast, just as I commanded you. Celebrate this festival annually at the appointed time in early spring, in the month of Abib,[a] for that is the anniversary of your departure from Egypt. No one may appear before me without an offering.

16 “Second, celebrate the Festival of Harvest,[b] when you bring me the first crops of your harvest.

“Finally, celebrate the Festival of the Final Harvest[c] at the end of the harvest season, when you have harvested all the crops from your fields. 17 At these three times each year, every man in Israel must appear before the Sovereign, the Lord.

18 “You must not offer the blood of my sacrificial offerings together with any baked goods containing yeast. And do not leave the fat from the festival offerings until the next morning.

19 “As you harvest your crops, bring the very best of the first harvest to the house of the Lord your God.

“You must not cook a young goat in its mother’s milk.

A Promise of the Lord’s Presence

20 “See, I am sending an angel before you to protect you on your journey and lead you safely to the place I have prepared for you. 21 Pay close attention to him, and obey his instructions. Do not rebel against him, for he is my representative, and he will not forgive your rebellion. 22 But if you are careful to obey him, following all my instructions, then I will be an enemy to your enemies, and I will oppose those who oppose you. 23 For my angel will go before you and bring you into the land of the Amorites, Hittites, Perizzites, Canaanites, Hivites, and Jebusites, so you may live there. And I will destroy them completely. 24 You must not worship the gods of these nations or serve them in any way or imitate their evil practices. Instead, you must utterly destroy them and smash their sacred pillars.

25 “You must serve only the Lord your God. If you do, I[d] will bless you with food and water, and I will protect you from illness. 26 There will be no miscarriages or infertility in your land, and I will give you long, full lives.

27 “I will send my terror ahead of you and create panic among all the people whose lands you invade. I will make all your enemies turn and run. 28 I will send terror[e] ahead of you to drive out the Hivites, Canaanites, and Hittites. 29 But I will not drive them out in a single year, because the land would become desolate and the wild animals would multiply and threaten you. 30 I will drive them out a little at a time until your population has increased enough to take possession of the land. 31 And I will fix your boundaries from the Red Sea to the Mediterranean Sea,[f] and from the eastern wilderness to the Euphrates River.[g] I will hand over to you the people now living in the land, and you will drive them out ahead of you.

32 “Make no treaties with them or their gods. 33 They must not live in your land, or they will cause you to sin against me. If you serve their gods, you will be caught in the trap of idolatry.”

Notas al pie

  1. 23:15 Hebrew appointed time in the month of Abib. This first month of the ancient Hebrew lunar calendar usually occurs within the months of March and April.
  2. 23:16a Or Festival of Weeks. This was later called the Festival of Pentecost (see Acts 2:1). It is celebrated today as Shavuot (or Shabuoth).
  3. 23:16b Or Festival of Ingathering. This was later called the Festival of Shelters or Festival of Tabernacles (see Lev 23:33-36). It is celebrated today as Sukkot (or Succoth).
  4. 23:25 As in Greek and Latin versions; Hebrew reads he.
  5. 23:28 Often rendered the hornet. The meaning of the Hebrew is uncertain.
  6. 23:31a Hebrew from the sea of reeds to the sea of the Philistines.
  7. 23:31b Hebrew from the wilderness to the river.

Ang Pulong Sang Dios

Exodus 23

Hustisya kag Kaluoy

1“Indi kamo magbalita sang kabutigan. Indi kamo magbulig sa malaot nga tawo paagi sa pagsaksi sing butig. Indi kamo magsunod sa kadam-an sa paghimo sing malain. Kon magsaksi kamo sa korte, indi ninyo pagtikua ang hustisya tungod gusto mo lang magsunod sa kadam-an. Indi ninyo pagpaburi ang mga imol sa ila kaso.

“Kon makita ninyo nga nakabuhi ang baka ukon asno sang inyo kaaway, dapat iuli ninyo ini sa iya. Kon makita ninyo nga natumba ang asno sang inyo kaaway tungod sa kabug-at sang iya sini karga, indi lang ninyo ini pagpabay-an kundi buligan ninyo nga makatindog.

“Siguraduha ninyo nga mahatagan sang hustisya ang mga imol sa ila kaso. Indi kamo mag-akusar sing binutig. Indi ninyo pagpatya ang matarong o inosente nga mga tawo, kay silutan ko gid ang bisan sin-o nga maghimo sini.

“Indi kamo magbaton sang lagay, kay ang lagay makabulag sa mga tawo sa kamatuoran, kag makahalit ini sa kinamatarong sang mga inosente.

“Indi ninyo pagpigusa ang mga dumuluong,[a] kay kamo mismo nakahibalo kon ano ang balatyagon sang isa ka dumuluong, kay mga dumuluong man kamo sadto anay sa Egipto.

Ang Adlaw kag Tuig nga Inugpahuway

10 “Sa sulod sang anom ka tuig makatanom kamo kag makaani sa inyo duta. 11 Pero sa ikapito nga tuig indi ninyo ini pagtamnan. Kon may magtubo nga tanom sa inyo duta, pabay-i lang ninyo ang mga imol nga makakuha sang pagkaon sa mga tanom, kag ang mabilin ipakaon sa talunon nga mga sapat. Amo man sini ang inyo himuon sa inyo mga talamnan sang ubas kag sa inyo mga talamnan sang olibo.

12 “Mag-obra kamo sa sulod sang anom ka adlaw, pero sa ikapito nga adlaw magpahuway kamo agod makapahuway man ang inyo mga baka kag mga asno, kag pati ang inyo mga ulipon kag ang mga indi Israelinhon nga nagaestar upod sa inyo. 13 Tumana ninyo sing maayo ining tanan nga ginsiling ko sa inyo. Indi kamo magpangamuyo sa iban nga mga dios ukon bisan magsambit sang ila ngalan.

Ang Tatlo ka Tuigan nga Piesta

14 “Magsaulog kamo sang tatlo ka piesta kada tuig para sa akon kadungganan. 15 Sauluga ninyo ang Piesta sang Tinapay nga Wala sing Inugpahabok. Suno sa ginsugo ko na sa inyo, magkaon kamo sang tinapay nga wala sing inugpahabok sa sulod sang pito ka adlaw. Himua ninyo ini sa gintalana nga tion sa bulan sang Abib, kay amo ina nga bulan nga nagguwa kamo sa Egipto. Ang kada isa dapat magdala sa akon sang halad sa sina nga tion. 16 Sauluga man ninyo ang Piesta sang Pag-ani paagi sa pagdala sa akon sang nahauna nga patubas sang inyo mga uma. Sauluga man ninyo ang Piesta sang Katapusan nga Ani sa katapusan sang tuig, kon magtipon na kamo sang mga patubas sang inyo mga uma. 17 Ang inyo mga lalaki dapat magtambong sa sini nga mga piesta kada tuig sa pagsimba sa akon, ang Ginoo nga inyo Agalon. 18 Indi kamo maghalad sang dugo sa akon kaupod sang tinapay nga may inugpahabok. Ang tambok sang sapat nga inyo ginhalad sa akon sa piesta indi ninyo pag-ibilin pagkaaga.

19 “Dal-a ninyo sa templo sang Ginoo nga inyo Dios ang pinakamaayo nga parte sang nahauna ninyo nga patubas.

“Indi ninyo paglutua ang tinday nga kanding sa gatas sang iya inang.

20 “Karon, ginapadala ko ang anghel sa pagbantay kag sa pagtuytoy sa inyo sa lugar nga ginpreparar ko. 21 Pamati kamo sa iya kag tumana ang iya ginasiling. Indi kamo magrebelde sa iya. Kay ang tanan nga iya ginahimo, ginahimo niya sa akon ngalan kag indi niya pag-ibaliwala ang inyo mga sala.[b] 22 Kon magpamati lang kamo sing maayo sa iya ginasiling kag himuon ang tanan ko nga ginasiling, kontrahon ko ang inyo mga kaaway. 23 Pangunahan kamo sang akon anghel kag dal-on niya kamo sa duta sang mga Amornon, Hithanon, Periznon, Canaanhon, Hivhanon, kag Jebusnon, kag pagalaglagon ko sila. 24 Indi kamo magsimba ukon mag-alagad sa ila mga dios-dios, ukon magsunod sa ila mga ginahimo. Laglaga ninyo sing bug-os ang ila mga dios-dios, kag rumpaga ang ila handumanan nga mga bato. 25 Simbaha ninyo ako, ang Ginoo nga inyo Dios, kag hatagan ko kamo sang bugana nga pagkaon kag tubig. Ayuhon ko ang inyo mga balatian, 26 kag wala sing babayi nga mahulugan ukon mabaw-as sa inyo duta, kag hatagan ko kamo sang malawig nga kabuhi.

27 “Pahadlukon ko kag pasalasalahon ang inyo mga kaaway nga inyo maatubang kag magapalalagyo sila. 28 Magapadala ako sang mga alingayo nga magauna sa inyo, kag tabugon nila ang mga Hivhanon, Canaanhon, kag mga Hithanon. 29 Pero indi ko sila pagtabugon sa sulod lang sang isa ka tuig agod indi mangin mamingaw ang amo nga duta kag agod indi magdamo ang talunon nga mga sapat didto. 30 Tabugon ko sila sing amat-amat hasta nga magdamo kamo kag sarang na makapanag-iya sang duta.

31 “Siguraduhon ko nga ang dulunan sang inyo mga duta maghalin sa Mapula nga Dagat hasta sa Dagat sang Mediteraneo,[c] kag halin sa desierto sa bagatnan hasta sa Suba sang Eufrates. Itugyan ko sa inyo ang mga pumuluyo sang amo nga duta, kag tabugon ninyo sila. 32 Indi kamo maghimo sang kasugtanan sa ila ukon sa ila mga dios-dios. 33 Indi ninyo sila pagtuguti nga mag-estar sa inyo duta kay basi sila pa ang magtulod sa inyo sa pagpakasala sa akon. Kon magsimba kamo sa ila mga dios-dios, sigurado nga mangin siod ini sa inyo.”

Notas al pie

  1. 23:9 mga dumuluong: buot silingon, mga indi Israelinhon nga mga pumuluyo sang Israel.
  2. 23:21 indi niya pag-ibaliwala ang inyo mga sala: ukon, indi niya pagpatawaron ang inyo mga sala.
  3. 23:31 Dagat sang Mediteraneo: sa literal, Dagat sang mga Filistinhon.