New International Reader's Version

Proverbs 1:1-33

Purpose

1These are the proverbs of Solomon. He was the son of David and the king of Israel.

2Proverbs teach you wisdom and instruct you.

They help you understand wise sayings.

3They provide you with instruction and help you live wisely.

They lead to what is right and honest and fair.

4They give understanding to childish people.

They give knowledge and good sense to those who are young.

5Let wise people listen and add to what they have learned.

Let those who understand what is right get guidance.

6What I’m teaching also helps you understand proverbs and stories.

It helps you understand the sayings and riddles of those who are wise.

7If you really want to gain knowledge, you must begin by having respect for the Lord.

But foolish people hate wisdom and instruction.

Think and Live Wisely

A Warning Against Sinful Men

8My son, listen to your father’s advice.

Don’t turn away from your mother’s teaching.

9What they teach you will be like a beautiful crown on your head.

It will be like a chain to decorate your neck.

10My son, if sinful men tempt you,

don’t give in to them.

11They might say, “Come along with us.

Let’s hide and wait to kill someone who hasn’t done anything wrong.

Let’s catch some harmless person in our trap.

12Let’s swallow them alive, as the grave does.

Let’s swallow them whole, like those who go down into the pit.

13We’ll get all kinds of valuable things.

We’ll fill our houses with what we steal.

14Cast lots with us for what they own.

We’ll share everything we take from them.”

15My son, don’t go along with them.

Don’t even set your feet on their paths.

16They are always in a hurry to sin.

They are quick to spill someone’s blood.

17How useless it is to spread a net

where every bird can see it!

18Those who hide and wait will spill their own blood.

They will be caught in their own trap.

19That’s what happens to everyone

who goes after money in the wrong way.

That kind of money takes away

the life of those who get it.

Wisdom’s Warning

20Out in the open wisdom calls out.

She raises her voice in a public place.

21On top of the city wall she cries out.

Here is what she says near the gate of the city.

22“How long will you childish people love your childish ways?

How long will you rude people enjoy making fun of God and others?

How long will you foolish people hate knowledge?

23Pay attention to my warning!

Then I will pour out my thoughts to you.

I will make known to you my teachings.

24But you refuse to listen when I call out to you.

No one pays attention when I reach out my hand.

25You turn away from all my advice.

And you do not accept my warning.

26So I will laugh at you when you are in danger.

I will make fun of you when hard times come.

27I will laugh when hard times hit you like a storm.

I will laugh when danger comes your way like a windstorm.

I will make fun of you when suffering and trouble come.

28“Then you will call to me. But I won’t answer.

You will look for me. But you won’t find me.

29You hated knowledge.

You didn’t choose to have respect for the Lord.

30You wouldn’t accept my advice.

You turned your backs on my warnings.

31So you will eat the fruit of the way you have lived.

You will choke on the fruit of what you have planned.

32“The wrong path that childish people take will kill them.

Foolish people will be destroyed by being satisfied with the way they live.

33But those who listen to me will live in safety.

They will be at ease and have no fear of being harmed.”

Thai New Contemporary Bible

สุภาษิต 1:1-33

จุดประสงค์และหัวใจของสุภาษิต

1สุภาษิตของกษัตริย์โซโลมอนแห่งอิสราเอล โอรสของดาวิด

2เพื่อบรรลุปัญญาและคำสั่งสอน

เพื่อให้เข้าใจถ้อยคำแห่งวิจารณญาณ

3เพื่อรับฟังคำสั่งสอนที่ทำให้เกิดไหวพริบปฏิภาณ

ทำสิ่งที่ถูกต้อง ยุติธรรม และเที่ยงธรรม

4เพื่อให้คนอ่อนต่อโลกรู้ทันเล่ห์เหลี่ยม

ให้เยาวชนมีความรู้และความเฉลียวฉลาด

5ให้ผู้ที่ฉลาดรับฟังและเพิ่มพูนความรู้

ให้ผู้ที่มีความเข้าใจได้รับการชี้แนะ

6เพื่อให้เข้าใจสุภาษิตและคำอุปมา

คำสอนและคำปริศนาของปราชญ์1:6 หรือเพื่อให้เข้าใจสุภาษิต ได้แก่ คำอุปมา / คำสอน และคำปริศนาของปราชญ์

7ความยำเกรงองค์พระผู้เป็นเจ้าเป็นบ่อเกิดของความรู้

ส่วนคนโง่1:7 ในภาษาฮีบรูคำว่าคนโง่ในพระธรรมสุภาษิตและที่อื่นๆ ในพันธสัญญาเดิมหมายถึงคนที่บกพร่องทางด้านศีลธรรมดูหมิ่นปัญญาและคำสั่งสอน

บทนำ

8ลูกเอ๋ย จงฟังคำสั่งสอนของพ่อเจ้า

และอย่าละเลยคำสอนของแม่เจ้า

9เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นมาลัยประดับเกล้า

เป็นสร้อยประดับคอของเจ้า

10ลูกเอ๋ย หากคนบาปมาชักชวนเจ้า

อย่าคล้อยตามพวกเขา

11หากพวกเขากล่าวว่า “มากับเราเถิด

ให้เราซุ่มคอยเอาเลือดคน

ให้เราดักทำร้ายคนบริสุทธิ์เล่นเถิด

12ให้เราเป็นเหมือนหลุมฝังศพที่กลืนพวกเขาทั้งเป็น

กลืนพวกเขาทั้งตัวเหมือนคนตกลงไปในหลุมลึก

13เราจะยึดของมีค่าทุกชนิด

เอาของที่ปล้นมาเก็บไว้ให้เต็มบ้านของเรา

14มาเป็นพวกเราสิ

จะได้ใช้เงินกระเป๋าเดียวกับเรา”

15ลูกเอ๋ย อย่าไปร่วมทางกับพวกเขา

อย่าเดินในทางของพวกเขาเลย

16เพราะเท้าของพวกเขาวิ่งไปหาความหายนะ

พวกเขาจะเสียเลือดเสียเนื้อในไม่ช้า1:16 หรือทำให้เสียเลือดเสียเนื้ออย่างรวดเร็ว

17เปล่าประโยชน์ที่จะขึงตาข่าย

เพราะนกทุกตัวมองเห็น!

18คนเหล่านี้ซุ่มคอยเอาโลหิตของตัวเอง

เขาดักเอาชีวิตตัวเอง!

19นั่นแหละคือจุดจบของบรรดาผู้หากำไรมาโดยทุจริต

มันย่อมคร่าชีวิตตัวเขาเอง

คำเตือนไม่ให้ปฏิเสธปัญญา

20ปัญญาป่าวร้องอยู่บนท้องถนน

เปล่งเสียงในที่ชุมชน

21นางร้องเรียกอยู่บนยอดกำแพง1:21 หรือที่หัวถนน

นางร้องบอกที่ประตูเมืองว่า

22“พวกอ่อนต่อโลกเอ๋ย เจ้าจะรักความโง่ไปนานแค่ไหน?

คนมักเยาะเย้ยจะหลงใหลการเยาะเย้ยไปนานเพียงไร?

คนโง่จะชังความรู้ไปนานสักเท่าใด?

23จงกลับตัวกลับใจมาฟังคำเตือนของเรา!

เราจะเทความคิดจิตใจของเราแก่เจ้า

และจะให้เจ้าเข้าใจคำสั่งสอนของเรา

24แต่เนื่องจากเจ้าปฏิเสธเมื่อเราร้องเรียก

ไม่มีใครใส่ใจเมื่อเรากวักมือ

25เพราะเจ้าไม่แยแสคำแนะนำทั้งสิ้นของเรา

ไม่ยอมรับคำตักเตือนจากเรา

26ดังนั้นเราก็จะหัวเราะเยาะเจ้าเมื่อภัยพิบัติโจมตีเจ้า

เราจะเยาะเย้ยเจ้าเมื่อความหายนะมาถึงเจ้า

27เมื่อความหายนะมาถึงเจ้าดั่งพายุ

เมื่อความพินาศถาโถมเข้ามาดั่งพายุหมุน

เมื่อความเดือดร้อนลำเค็ญท่วมท้นเจ้า

28“เมื่อนั้นพวกเขาจะร้องเรียกเรา แต่เราจะไม่ตอบ

พวกเขาจะเสาะแสวงหาเรา แต่จะไม่พบ

29เพราะพวกเขาได้ชังความรู้

และเลือกที่จะไม่ยำเกรงองค์พระผู้เป็นเจ้า

30เพราะพวกเขาไม่ยอมรับคำแนะนำของเรา

ไม่ไยดีต่อคำตักเตือนของเรา

31พวกเขาจะได้รับผลจากวิถีทางของตัวเอง

และเต็มอิ่มกับผลจากแผนร้ายของตน

32เพราะคนอ่อนต่อโลกจะฆ่าตัวเองด้วยการหันออกนอกลู่นอกทาง

และคนโง่จะทำลายตัวเองด้วยความเฉยเมยของพวกเขา

33แต่ผู้ใดรับฟังเราจะอยู่อย่างปลอดภัย

จะสุขสบาย ไม่หวั่นเกรงภยันตรายใดๆ”