New International Reader's Version

Luke 12:1-59

Jesus Gives Words of Warning and Hope

1During that time a crowd of many thousands had gathered. There were so many people that they were stepping on one another. Jesus spoke first to his disciples. “Be on your guard against the yeast of the Pharisees,” he said. “They just pretend to be godly. 2Everything that is secret will be brought out into the open. Everything that is hidden will be uncovered. 3What you have said in the dark will be heard in the daylight. What you have whispered to someone behind closed doors will be shouted from the rooftops.

4“My friends, listen to me. Don’t be afraid of those who kill the body but can’t do any more than that. 5I will show you whom you should be afraid of. Be afraid of the one who has the authority to throw you into hell after you have been killed. Yes, I tell you, be afraid of him. 6Aren’t five sparrows sold for two pennies? But God does not forget even one of them. 7In fact, he even counts every hair on your head! So don’t be afraid. You are worth more than many sparrows.

8“What about someone who says in front of others that he knows me? I tell you, the Son of Man will say in front of God’s angels that he knows that person. 9But what about someone who says in front of others that he doesn’t know me? I, the Son of Man, will say in front of God’s angels that I don’t know him. 10Everyone who speaks a word against the Son of Man will be forgiven. But anyone who speaks evil things against the Holy Spirit will not be forgiven.

11“You will be brought before synagogues, rulers and authorities. But do not worry about how to stand up for yourselves or what to say. 12The Holy Spirit will teach you at that time what you should say.”

The Story of the Rich Fool

13Someone in the crowd spoke to Jesus. “Teacher,” he said, “tell my brother to divide the family property with me.”

14Jesus replied, “Friend, who made me a judge or umpire between you?” 15Then he said to them, “Watch out! Be on your guard against wanting to have more and more things. Life is not made up of how much a person has.”

16Then Jesus told them a story. He said, “A certain rich man’s land produced a very large crop. 17He thought to himself, ‘What should I do? I don’t have any place to store my crops.’

18“Then he said, ‘This is what I’ll do. I will tear down my barns and build bigger ones. I will store my extra grain in them. 19I’ll say to myself, “You have plenty of grain stored away for many years. Take life easy. Eat, drink and have a good time.” ’

20“But God said to him, ‘You foolish man! Tonight I will take your life away from you. Then who will get what you have prepared for yourself?’

21“That is how it will be for whoever stores things away for themselves but is not rich in the sight of God.”

Do Not Worry

22Then Jesus spoke to his disciples. He said, “I tell you, do not worry. Don’t worry about your life and what you will eat. And don’t worry about your body and what you will wear. 23There is more to life than eating. There are more important things for the body than clothes. 24Think about the ravens. They don’t plant or gather crops. They don’t have any barns at all. But God feeds them. You are worth much more than birds! 25Can you add even one hour to your life by worrying? 26You can’t do that very little thing. So why worry about the rest?

27“Think about how the wild flowers grow. They don’t work or make clothing. But here is what I tell you. Not even Solomon in his royal robes was dressed like one of those flowers. 28If that is how God dresses the wild grass, how much better will he dress you! After all, the grass is here only today. Tomorrow it is thrown into the fire. Your faith is so small! 29Don’t spend time thinking about what you will eat or drink. Don’t worry about it. 30People who are ungodly run after all those things. Your Father knows that you need them. 31But put God’s kingdom first. Then those other things will also be given to you.

32“Little flock, do not be afraid. Your Father has been pleased to give you the kingdom. 33Sell what you own. Give to those who are poor. Provide purses for yourselves that will not wear out. Store up riches in heaven that will never be used up. There, no thief can come near it. There, no moth can destroy it. 34Your heart will be where your riches are.

Be Ready

35“Be dressed and ready to serve. Keep your lamps burning. 36Be like servants waiting for their master to return from a wedding dinner. When he comes and knocks, they can open the door for him at once. 37It will be good for those servants whose master finds them ready when he comes. What I’m about to tell you is true. The master will then dress himself so he can serve them. He will have them take their places at the table. And he will come and wait on them. 38It will be good for those servants whose master finds them ready. It will even be good if he comes in the middle of the night or toward morning. 39But here is what you must understand. Suppose the owner of the house knew at what hour the robber was coming. He would not have let his house be broken into. 40You also must be ready. The Son of Man will come at an hour when you don’t expect him.”

41Peter asked, “Lord, are you telling this story to us, or to everyone?”

42The Lord answered, “Suppose a master puts one of his servants in charge of his other servants. The servant’s job is to give them the food they are to receive at the right time. The master wants a faithful and wise manager for this. 43It will be good for the servant if the master finds him doing his job when the master returns. 44What I’m about to tell you is true. The master will put that servant in charge of everything he owns. 45But suppose the servant says to himself, ‘My master is taking a long time to come back.’ Suppose that servant begins to beat the other servants, both men and women. Suppose he feeds himself. And suppose he drinks until he gets drunk. 46The master of that servant will come back on a day the servant doesn’t expect him. The master will return at an hour the servant doesn’t know. Then the master will cut him to pieces. He will send the servant to the place where unbelievers go.

47“Suppose a servant knows the master’s wishes. But the servant doesn’t get ready and doesn’t do what the master wants. Then that servant will receive a heavy beating. 48But suppose the servant does not know his master’s wishes. And suppose the servant does things for which he should be punished. He will receive a lighter beating. Much will be required of everyone who has been given much. Even more will be asked of the person who is supposed to take care of much.

Jesus Will Separate People From One Another

49“I have come to bring fire on the earth. How I wish the fire had already started! 50But I have a baptism of suffering to go through. And I must go through it. 51Do you think I came to bring peace on earth? No, I tell you. I have come to separate people. 52From now on there will be five members in a family, each one against the other. There will be three against two and two against three. 53They will be separated. Father will turn against son and son against father. Mother will turn against daughter and daughter against mother. Mother-in-law will turn against daughter-in-law and daughter-in-law against mother-in-law.”

Understanding the Meaning of What Is Happening

54Jesus spoke to the crowd. He said, “You see a cloud rising in the west. Right away you say, ‘It’s going to rain.’ And it does. 55The south wind blows. So you say, ‘It’s going to be hot.’ And it is. 56You pretenders! You know how to understand the appearance of the earth and the sky. Why can’t you understand the meaning of what is happening right now?

57“Why don’t you judge for yourselves what is right? 58Suppose someone has a claim against you, and you are on your way to court. Try hard to settle the matter on the way. If you don’t, that person may drag you off to the judge. The judge may turn you over to the officer. And the officer may throw you into prison. 59I tell you, you will not get out until you have paid the very last penny!”

Słowo Życia

Łukasza 12:1-59

Słowa ostrzeżenia i zachęty

1Tymczasem wokół Jezusa gromadziły się coraz większe tłumy—były to już tysiące ludzi, którzy z powodu ścisku aż deptali sobie po nogach. On zaś zwrócił się najpierw do uczniów:

—Wystrzegajcie się kwasu faryzeuszy, którym jest ich obłuda! 2Nie ma bowiem niczego ukrytego, co ostatecznie nie wyszłoby na jaw. 3Cokolwiek powiedziano pod osłoną nocy, wyjdzie na jaw z nastaniem dnia, a co powiedziano na ucho, zostanie ogłoszone publicznie. 4Mówię wam jak przyjaciołom: Nie bójcie się tych, którzy uśmiercają ciało, lecz nie mogą zrobić nic więcej! 5Powiem wam jednak, przed kim macie czuć trwogę: Lękajcie się Boga, który po śmierci może wtrącić człowieka do piekła! Miejcie dla Niego respekt! 6Ile kosztuje pięć wróbli? Można je kupić już za kilka drobnych monet. A jednak Bóg nie zapomina o żadnym z nich. 7Przecież On wie nawet, ile macie włosów na głowie! Nie bójcie się więc! Jesteście dla Niego cenniejsi niż całe stado wróbli. 8Mówię wam: Jeśli jakiś człowiek wyzna przed innymi ludźmi, że należy do Mnie, to i Ja, Syn Człowieczy, przyznam się do niego w obecności aniołów Bożych. 9Lecz jeśli ktoś wyprze się Mnie wobec ludzi, i Ja się go wyprę przed aniołami Boga. 10Jeśli ktoś powiedziałby coś przeciwko Mnie, Synowi Człowieczemu, może otrzymać przebaczenie. Ale jeśli ktoś powiedziałby coś przeciwko Duchowi Świętemu, nie otrzyma przebaczenia. 11Gdy jako moi uczniowie będziecie oskarżeni przed przełożonymi synagog lub przed innymi władzami, nie martwcie się o to, jak się bronić i co macie powiedzieć. 12Duch Święty pomoże wam wtedy znaleźć właściwe słowa.

Przypowieść o bogatym głupcu

13Tymczasem ktoś z tłumu zawołał:

—Nauczycielu! Powiedz mojemu bratu, aby podzielił się ze mną majątkiem, który odziedziczył po ojcu!

14—Przyjacielu! Kto dał Mi prawo rozstrzygania waszych spraw?—odrzekł Jezus. 15—Potem, zwracając się do wszystkich, dodał:

—Wystrzegajcie się wszelkiej chciwości, bo prawdziwe życie nie zależy od rzeczy materialnych!

16Następnie opowiedział im taką przypowieść:

—Pewien bogaty człowiek zebrał jednego roku szczególnie obfite plony. 17Zastanawiał się więc: „Co tu robić? Nie mam gdzie tego pomieścić”. 18W końcu wpadł na pomysł: „Już wiem! Zburzę stare magazyny i zbuduję większe. W nich umieszczę tegoroczne zboże i wszystkie inne zbiory. 19A gdy to zrobię, usiądę i powiem sobie: ‚No, przyjacielu, zgromadziłeś zapasy na wiele lat. Teraz możesz jeść, pić i używać życia’ ”. 20Lecz Bóg rzekł do niego: „Głupcze! Umrzesz jeszcze tej nocy. Komu więc to wszystko zostawisz?”. 21Oto przykład głupiego człowieka, który gromadzi majątek na ziemi, a nie jest bogaty przed Bogiem.

Nie martwcie się!

22Potem, zwracając się do uczniów, Jezus rzekł:

—Nie martwcie się o swoje życie—o to, co będziecie jeść, ani o ciało—w co się ubierzecie. 23Życie to nie tylko pokarm i ubranie. 24Spójrzcie na ptaki: Nie sieją ziarna, nie magazynują zapasów, a Bóg żywi je! Przecież wy jesteście ważniejsi od ptaków! 25Czy ktokolwiek, poprzez zamartwianie się, potrafi przedłużyć swoje życie choćby o jedną chwilę? 26Jeśli więc nie możecie uczynić tak drobnej rzeczy, to jaki jest sens martwić się o większe sprawy? 27Uczcie się od polnych kwiatów: Nie pracują i nie troszczą się o swój ubiór. A zapewniam was, że nawet król Salomon, w całym swoim przepychu, nie był tak pięknie ubrany jak one. 28Jeśli więc Bóg tak wspaniale ubiera polne kwiaty, które dzisiaj kwitną, a jutro więdną i idą na spalenie, to czy tym bardziej nie zatroszczy się o was, nieufni?! 29Nie martwcie się więc o to, co będziecie jeść i pić. 30O te sprawy zabiegają poganie. Wasz Ojciec w niebie dobrze wie, że tego potrzebujecie. 31Zabiegajcie więc o Jego królestwo, a wtedy Bóg zatroszczy się o pozostałe rzeczy. 32Nie lękajcie się, choć jest was niewielu, bo Ojciec w niebie daje królestwo właśnie wam! 33Sprzedajcie to, co posiadacie, i rozdajcie potrzebującym! Wtedy wasze portfele staną się niezniszczalne i wasze bogactwa w niebie będą bezpieczne—nikt się nie włamie, aby je ukraść, i nic ich nie zniszczy. 34Gdzie jest wasz skarb, tam będzie wasze serce.

Czuwajcie!

35Bądźcie gotowi na mój powrót i czuwajcie—jak słudzy, będący w gotowości, z lampami w rękach 36i oczekujący powrotu swojego pana z uczty weselnej. Gdy przybędzie i zapuka, natychmiast otworzą mu drzwi. 37-38A wtedy spotka ich wielki zaszczyt. Zapewniam was: ich pan się przebierze, zaprosi ich do uczty i sam będzie im usługiwał. Bez względu na to, czy przyjdzie o północy, czy nad ranem, wyróżni tych, których zastanie gotowych na jego powrót. 39Pomyślcie: Gdyby właściciel domu wiedział, kiedy złodziej przyjdzie go okraść, nie dopuściłby do włamania. 40Wy również musicie uważać, bo nie wiecie, kiedy ja, Syn Człowieczy, powrócę!

41—Panie—zapytał Piotr—czy tę opowieść kierujesz tylko do nas, czy do wszystkich?

42—A kim jest ten wierny i mądry sługa—powiedział Jezus—któremu Pan powierzył opiekę nad innymi swoimi sługami, aby dbał o nich w czasie jego nieobecności? 43Nagrodzi go, gdy po powrocie zobaczy dobrze wykonaną pracę. 44Z pewnością da mu w zarządzanie cały swój majątek. 45Gdyby jednak ten sługa pomyślał sobie: „Nieprędko wróci właściciel, nie muszę się więc go obawiać” i zaczął znęcać się nad powierzonymi sobie ludźmi, zabawiać się i upijać, 46to jego pan powróci w najmniej oczekiwanej chwili. Surowo się z nim wtedy rozprawi i osądzi go wraz z innymi niewiernymi. 47Sługę, który znał wymagania właściciela, a nie wykonał ich, spotka większa kara. 48Natomiast tego, który ich nie poznał, a też uczynił coś nagannego, spotka mniejsza kara. Im więcej się komuś powierza, tym więcej się od niego wymaga.

Nie pokój, ale niezgoda

49—Przyszedłem—mówił dalej Jezus—wzniecić na ziemi ogień i bardzo bym chciał, aby on już zapłonął. 50Mam zostać „ochrzczony” i czekam na ten „chrzest” w wielkiej udręce! 51Sądzicie, że przyszedłem przynieść na ziemię pokój? Wręcz przeciwnie—niezgodę! 52Odtąd nawet wśród najbliższych nastąpią podziały: spośród pięciu osób troje poróżni się z dwojgiem, a dwoje z trojgiem; 53ojciec poróżni się z synem, matka z córką, a teściowa z synową.

Rozpoznawanie znaków czasu

54Następnie rzekł do tłumu:

—Widząc, że od zachodu nadciągają chmury, mówicie: „Będzie deszcz”. I rzeczywiście pada! 55Gdy wieje wiatr z południa, mówicie: „Będzie upał”. I to też się sprawdza. 56Obłudnicy! Trafnie prognozujecie pogodę po wyglądzie nieba i ziemi, ale działania Boga widocznego w obecnych czasach nie potraficie rozpoznać! 57Dlaczego sami nie rozsądzacie, co jest słuszne? 58Jeśli w drodze do sądu spotkasz się ze swoim oskarżycielem, staraj się załatwić sprawę polubownie. W przeciwnym bowiem razie, sędzia skaże cię i zostaniesz wtrącony do więzienia. 59Mówię ci, że nie wyjdziesz stamtąd, aż spłacisz cały dług—co do grosza.