Ang Pulong Sang Dios

Roma 11

Ang Kaluoy sang Dios sa mga Judio

1Ti ano, ginsikway na bala sang Dios ang iya katawhan nga mga Israelinhon? Wala gid. Kay ako mismo isa ka Israelinhon, kaliwat ni Abraham, kag sakop sang tribo ni Benjamin. Wala ginsikway sang Dios ang iya katawhan nga ginpili na niya sang una pa. Nadumduman bala ninyo ang ginasiling sang Kasulatan parte kay Elias? Indi bala nagreklamo siya sa Dios parte sa ginahimo sang Israel? Siling niya, “Ginoo, ginpamatay nila ang imo mga propeta, kag gin-guba nila ang imo mga halaran. Ako na lang isa ang nabilin kag ginatinguhaan man nila ako nga patyon.”[a] Pero ano bala ang sabat sang Ginoo sa iya? “May ginbilin ako nga 7,000 ka Israelinhon nga wala nagluhod sa imahen ni Baal.”[b] [c] Amo man ini subong sa aton panahon. May nabilin pa nga mga Israelinhon nga nagatuo sa Dios, kay ginpili niya sila tungod sa iya bugay. Ang pagpili sa ila indi tungod sa ila maayo nga binuhatan kundi suno sa bugay sang Dios; kay kon ginabasi sa maayo nga binuhatan, indi na ina matawag nga bugay.

Karon, makasiling kita nga ang mga Israelinhon wala nakabaton sang ila ginahandom nga mangin matarong. Ang ginpili lang sang Dios amo ang nakabaton sang ila ginahandom, pero ang iban ginpatig-a ang ila ulo. Amo ini ang ginsiling sang Kasulatan parte sa ila, “Daw sa ginpatulog sila sang Dios sing mahamuok, kag hasta subong indi nila maintiendihan ang ila nakita kag nabatian.”[d] Nagsiling man si David parte sa ila, “Kabay pa nga ang ila mga punsyon[e] magadala sa ila sang kalaglagan, kasandaran, kag silot. 10 Kabay pa nga mabulagan sila. Kag kabay pa nga indi pagkuhaon ang mabug-at nga ila ginapas-an agod magbuluktot sila permi.”[f]

11 Nasandad ang mga Judio kay wala sila nagtuo kay Cristo. Ti, ano karon? Nagakahulugan bala nga padayon na gid ang ila pagkahulog? Indi! Kundi tungod sa ila paglapas, nahatagan sing kahigayunan ang mga indi Judio nga maluwas. Kag sa sini mahisa ang mga Judio. 12 Karon, kon ang paglapas kag ang kakulangan sang mga Judio nagdala sang madamo nga pagpakamaayo sa mga tawo sa bug-os nga kalibutan, daw ano pa gid nga mga pagpakamaayo ang mangin resulta kon makompleto ang mga Judio nga dapat magtuo sa iya.

Ang Kaluwasan sang mga Indi Judio

13 Karon, nagahambal ako sa inyo nga mga indi Judio. Ginhimo ako sang Dios nga apostol para sa inyo agod ibalita ko sa inyo ang parte kay Cristo. Kag ginakabig ko nga importante ini nga buluhaton nga ginhatag sa akon, 14 kay basi kon paagi sini mapahisa ko sa inyo ang akon mga kapareho nga mga Judio, agod ang iban sa ila magtuo man kag maluwas. 15 Kay kon ang pagsikway sang Dios sa mga Judio nangin kabangdanan nga ang iban nga mga tawo sa kalibutan nakapalapit sa Dios, daw ano pa gid ang mangin resulta kon ang mga Judio batunon liwat sang Dios. Mangin pareho sila sa mga patay nga nabanhaw.

16 Ang halimbawa sang mga Judio pareho sini: kon ang bahin sang tinapay nahalad sa Dios, ang bilog nga tinapay iya man sang Dios. Kag kon ang gamot sang kahoy iya sang Dios, ang mga sanga sang kahoy iya man sang Dios.[g] 17 Ang mga Judio pareho sang mga sanga sang kahoy nga olibo nga ginpang-utod. Kag kamo nga mga indi Judio pareho sang mga sanga sang talunon nga olibo nga ginsugpon sa ginpang-utdan nga mga sanga. Gani nakaambit kamo sang mga kaayuhan nga ginhatag sang Dios sa mga Judio. 18 Pero indi kamo maghunahuna nga mas maayo pa kamo sang sa mga sanga nga ginpang-utod. Dumduma ninyo nga kamo mga sanga lang. Indi kamo ang nagabuhi sa gamot, kundi ang gamot amo ang nagabuhi sa inyo.

19 Basi kon may magsiling sa inyo, “Ngaa ginpang-utod sila kag kami ang ginsugpon kon indi kami mas maayo sang sa ila?” 20 Ginpang-utod sila tungod nga wala sila nagtuo kay Cristo kag kamo ang ginsugpon tungod nga nagtuo kamo. Gani indi kamo magpabugal, kundi mag-andam kamo. 21 Tungod kay kon ginapang-utod sang Dios ang natural nga mga sanga nga amo ang mga Judio, mahapos ang pagpang-utod sa inyo, kay kamo mga ginsugpon lang nga mga sanga. 22 Diri makita ang kaayo sang Dios kag ang iya pagkaestrikto. Estrikto siya sa mga tawo nga indi magtuo sa iya, pero maayo siya sa inyo, kon nagapabilin kamo sa iya kaayo. Pero kon indi, pang-utdon man niya kamo. 23 Kag kon indi na magpatig-a ang mga Judio kundi magtuo man, isugpon niya liwat sila sa puno, kay sarang ina mahimo sang Dios. 24 Kay kamo nga mga indi Judio pareho sang mga sanga sang talunon nga olibo nga ginpang-utod kag ginpangsugpon sa natural nga olibo nga amo ang mga Judio, bisan pa nga indi ini kinaandan nga paagi. Pero mas mahapos para sa Dios nga ibalik ang natural nga mga sanga sa iya ginhalinan nga puno.

Ang Kaluoy sang Dios para sa Tanan

25 Mga utod ko kay Cristo, gusto ko nga mahibaluan ninyo ining tinago nga kamatuoran, agod indi kamo magpabugal nga daw si sin-o gid kamo. Ang pagpatig-a sang mga Judio umalagi lang kag hasta gid lang sa tion nga makompleto na ang mga indi Judio nga dapat magtuo sa iya. 26 Pagkatapos sini maluwas ang bug-os nga Israel, pareho sang ginasiling sang Kasulatan,

“Magahalin sa Zion ang Manluluwas;
kuhaon niya ang tanan nga kalautan sa mga kaliwat ni Jacob.
27 Kag amo ini ang akon kasugtanan sa ila:
patawaron ko ang ila mga sala.”[h]

28 Tungod kay ginsikway sang mga Judio ang Maayong Balita, nangin kaaway sila sang Dios, agod kamo nga mga indi Judio mahatagan sang kahigayunan nga maluwas. Pero tungod nga mga pinili sila sang Dios, ginahigugma niya sila. Kay ginpromisa niya ini sang una sa ila mga katigulangan nga palanggaon niya ang ila mga kaliwat. 29 Kag wala nagabaylo ang Dios sang iya hunahuna parte sa mga tawo nga iya ginapili kag ginapakamaayo. 30 Sang una, kamo nga mga indi Judio wala nagtuman sa Dios. Pero karon, tungod nga ang mga Judio wala nagtuman sa iya, ginakaluoyan kamo sang Dios. 31 Kag amo man ang matabo sa ila, nga bisan subong wala sila nagatuman sa Dios, kaluoyan man niya sila tungod nga ginakaluoyan niya kamo. 32 Kay gintugutan sang Dios nga ang tanan nga tawo mangin ulipon sang ila mga sala agod ipakita niya sa tanan ang iya kaluoy.

Pagpasalamat sa mga Kaayo sang Dios

33 Makatilingala gid ang kaayo sang Dios! Indi ta matungkad ang iya kaalam kag ang iya nahibaluan! Sin-o bala ang makaintiendi sang iya hunahuna kag sang iya mga pamaagi? 34 Pareho sang ginasiling sa Kasulatan,

“Sin-o bala ang nakahibalo sang hunahuna sang Ginoo?
Sin-o bala ang makatudlo sa iya kon ano ang iya dapat himuon?[i]
35 Wala kita sing may ihatag sa iya
agod nga may bayaran siya sa aton.”[j]

36 Kay ang tanan nga butang nagahalin sa Dios, kag ginhimo ini paagi sa iya kag para sa iya. Dayawon siya sa wala sing katapusan! Amen.

Notas al pie

  1. 11:3 1 Har. 19:10, 14.
  2. 11:4 Baal: Tan-awa ang Lista sang mga Pulong sa likod.
  3. 11:4 1 Har. 19:18.
  4. 11:8 Deu. 29:4; Isa. 29:10.
  5. 11:9 ila mga punsyon: siguro ang buot silingon, ang mga punsyon sa ila nga paghalad sa templo ukon mga piesta. Sa literal, lamisa.
  6. 11:10 Salmo 69:22-23.
  7. 11:16 Ang buot silingon ni Pablo sa bersikulo 16, kon si Abraham iya sang Dios, ang iya mga kaliwat iya man sang Dios.
  8. 11:27 Isa. 59:20-21; Jer. 31:33-34.
  9. 11:34 Isa. 40:13.
  10. 11:35 Job 41:11.

Amplified Bible

Romans 11

Israel Is Not Cast Away

1I say then, has God rejected and disowned His people? Certainly not! For I too am an Israelite, a descendant of Abraham, of the tribe of Benjamin. God has not rejected His [chosen] people whom He foreknew. Or do you not know what the Scripture says of Elijah, how he pleads with God against Israel? “Lord, they have killed Your prophets, they have torn down Your altars, and I alone am left [of the prophets], and they are seeking my life.” But what is God’s response to him? “I have kept for Myself seven thousand men who have not bowed the knee to Baal.” So too then, at the present time there has come to be a remnant [a small believing minority] according to God’s gracious choice. But if it is by grace [God’s unmerited favor], it is no longer on the basis of works, otherwise grace is no longer grace [it would not be a gift but a reward for works].

What then? Israel failed to obtain what it was seeking [that is, God’s favor by obedience to the Law], but the elect [those chosen few] obtained it, while the rest of them became hardened and callously indifferent; just as it is written [in Scripture],

God gave them a spirit of stupor,
Eyes that do not see and ears that do not hear,
[a spiritual apathy that has continued] to this very day.”

And David says,

Let their table (abundance) become a snare and a trap,
A stumbling block and a retribution to them.
10 
Let their eyes be darkened so that they do not see,
And make their backs bend [under their burden] forever.”

11 So I say, have they stumbled so as to fall [to spiritual ruin]? Certainly not! But by their transgression [their rejection of the Messiah] salvation has come to the Gentiles, to make Israel jealous [when they realize what they have forfeited]. 12 Now if Israel’s transgression means riches for the world [at large] and their failure means riches for the Gentiles, how much more will their fulfillment and reinstatement be! 13 But now I am speaking to you who are Gentiles. Inasmuch then as I am an apostle to the Gentiles, I magnify my ministry, 14 in the hope of somehow making my fellow countrymen jealous [by stirring them up so that they will seek the truth] and perhaps save some of them. 15 For if their [present] rejection [of salvation] is for the reconciliation of the world [to God], what will their acceptance [of salvation] be but [nothing less than] life from the dead? 16 If the first portion [of dough offered as the first fruits] is holy, so is the whole batch; and if the root (Abraham, the patriarchs) is holy, so are the branches (the Israelites).

17 But if some of the branches were broken off, and you [Gentiles], being like a wild olive shoot, were grafted in among them to share with them the rich root of the olive tree, 18 do not boast over the [broken] branches and exalt yourself at their expense. If you do boast and feel superior, remember that it is not you who supports the root, but the root that supports you. 19 You will say then, “Branches were broken off so that I might be grafted in.” 20 That is true. They were broken off because of their unbelief, but you stand by your faith [as believers understanding the truth of Christ’s deity]. Do not be conceited, but [rather stand in great awe of God and] fear [Him]; 21 for if God did not spare the natural branches [because of unbelief], He will not spare you either. 22 Then appreciate the gracious kindness and the severity of God: to those who fell [into spiritual ruin], severity, but to you, God’s gracious kindness—if you continue in His kindness [by faith and obedience to Him]; otherwise you too will be cut off. 23 And even they [the unbelieving Jews], if they do not continue in their unbelief, will be grafted in; for God has the power to graft them in again. 24 For if you were cut off from what is by nature a wild olive tree, and against nature were grafted into a cultivated olive tree, how much easier will it be to graft these who are the natural branches back into [the original parent stock of] their own olive tree?

25 I do not want you, believers, to be unaware of this mystery [God’s previously hidden plan]—so that you will not be wise in your own opinion—that a partial hardening has [temporarily] happened to Israel [to last] until the full number of the Gentiles has come in; 26 and so [at that time] all Israel [that is, all Jews who have a personal faith in Jesus as Messiah] will be saved; just as it is written [in Scripture],

The Deliverer (Messiah) will come from Zion,
He will remove ungodliness from Jacob.”
27 
This is My covenant with them,
When I take away their sins.”

28 From the standpoint of the gospel, the Jews [at present] are enemies [of God] for your sake [which is for your benefit], but from the standpoint of God’s choice [of the Jews as His people], they are still loved by Him for the sake of the fathers. 29 For the gifts and the calling of God are irrevocable [for He does not withdraw what He has given, nor does He change His mind about those to whom He gives His grace or to whom He sends His call]. 30 Just as you once were disobedient and failed to listen to God, but have now obtained mercy because of their disobedience, 31 so they too have now become disobedient so that they too may one day receive mercy because of the mercy shown to you. 32 For God has imprisoned all in disobedience so that He may show mercy to all [Jew and Gentile alike].

33 Oh, the depth of the riches and wisdom and knowledge of God! How unsearchable are His judgments and decisions and how unfathomable and untraceable are His ways! 34 For who has known the mind of the Lord, or who has been His counselor? 35 Or who has first given to Him that it would be paid back to him? 36 For from Him [all things originate] and through Him [all things live and exist] and to Him are all things [directed]. To Him be glory and honor forever! Amen.