Hulubaton 30 – HLGN & CCL

Ang Pulong Sang Dios

Hulubaton 30:1-33

Ang mga Hulubaton ni Agur

1Amo ini ang mga hulubaton ni Agur nga anak ni Jake nga taga-Masa. Iya ini ginsiling kay Itiel kag kay Ucal:30:1 nga taga-Masa… Ucal: Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sini.

2“Ako ang pinakabalingag sa tanan nga tawo.

Ang akon panghunahuna daw indi iya sang tawo.

3Wala gid ako magtuon nga magmaalamon,

kag wala ako sing may nahibaluan parte sa Dios.

4May tawo bala nga nakasaka sa langit kag nakapanaog sa kalibutan?

May tawo bala nga nakadakop sang hangin ukon nakaputos sang tubig sa iya bayo?

May tawo bala nga nakabutang sang mga dulunan sang kalibutan?

Kon may kilala ka, sugiri ako sang iya ngalan kag sang ngalan sang iya mga anak.

5Ang tagsa ka pulong sang Dios masaligan gid.

Pareho siya sa taming sa mga nagapangayo sang proteksyon sa iya.

6Indi pagdugangi ang iya mga pulong,

kay kon himuon mo ini, sabdungon ka niya kag ipakita niya nga butigon ka.”

7Ginoo, may duha ako ka butang nga pangayuon sa imo. Kon mahimo ihatag ini sa akon sa wala pa ako mapatay. 8Una, buligi ako nga indi ako magbutig. Ikaduha, indi ako pagpamanggaruna ukon pagpaimula, kundi hatagi lang ako sang akon ginakinahanglan. 9Kay kon manggaranon ako, basi kon indi ko ikaw pagkilalahon; kag kon imol ako, basi kon mangawat ako kag mapahuy-an ko ikaw.

Dugang pa nga mga Hulubaton

10Indi pagpakalaina ang isa ka suluguon sa atubangan sang iya agalon, kay pakamalauton ka niya kag magaantos ka.

11May mga kabataan nga wala nagapangamuyo nga pakamaayuhon sang Dios ang ila mga ginikanan kundi ginapakamalaot pa gani nila.

12May mga tawo nga ang pagtan-aw nila sang ila kaugalingon perpekto na gid, pero ang matuod mahigko ang ila kabuhi.

13May mga tawo nga tama gid ka bugalon, nga kon magtulok daw si sin-o gid.

14May mga tawo man nga daw buaya, nga puwerte kapintas sa ila nga pagpamintaha sa mga imol.

15Ang tawo nga dalok-dalok pareho sa linta.30:15 linta: sa iban nga Bisaya, alimatok. Permi lang siya nagasiling, “Hatagi ako!”30:15 Sa literal, Ang linta may duha ka anak nga babayi nga pareho nga ginatawag, “Hatagi ako!”

May tatlo ukon apat pa gani ka butang nga wala nagakaayawan:

16ang lugar sang mga patay,30:16 lugar sang mga patay: ukon, lulubngan; ukon, kamatayon.

ang baw-as nga babayi,

ang duta nga wala sing tubig,

kag ang kalayo.

17Ang tawo nga nagayaguta kag wala nagatuman sa iya ginikanan tuhakon sang mga uwak ang iya mga mata, kag kaunon sang mga agila ang iya bangkay.

18May tatlo ukon apat pa gani ka butang nga makatilingala para sa akon kag indi ko maintiendihan:

19Kon paano nga ang agila makalupad sa kahawaan,

kon paano nga ang man-og makakamang sa kabatuhan,

kon paano nga ang barko makalutaw sa dagat,

kag kon paano nga ang lalaki makapangaluyag sa babayi.

20Amo ini ang ginahimo sang babayi nga nagapanginlalaki: Nagapakighilawas siya sa iban nga lalaki, pagkatapos nagasiling siya nga wala siya sing may nahimo nga malain.

21May tatlo ukon apat pa gani ka butang nga indi maagwantahan sang mga tawo sa kalibutan:

22-23Ang ulipon nga nangin hari,

ang buang-buang nga may bugana nga pagkaon,

ang makaulugot nga babayi nga nakapamana,

kag ang ulipon nga babayi nga nagbulos sa iya ama.

24May apat ka sapat diri sa kalibutan nga magagmay pero tama kaalam:

25Ang mga subay, nga bisan maluya sila, nagatipon sila sang ila pagkaon kon tig-ilinit,

26ang mga badier,30:26 badier: Tan-awa ang footnote sa Lev. 11:4-8. nga bisan indi sila makusog, nagahimo sila sang ila puluy-an sa mga bato,

27ang mga apan, nga bisan wala sila sing pangulo, nagatingob sila kon maglupad,

28ang mga tiki, nga bisan puwede mo sila dakpon sang imo kamot, makita sila sa mga palasyo.

29May tatlo ukon apat pa gani ka tinuga nga daw si sin-o kon maglakat:

30ang leon, nga pinakamakusog sa tanan nga sapat kag wala sing may ginakahadlukan,

31ang sulog nga manok,

ang lalaki nga kanding,

kag ang hari nga nagapanguna sa iya mga soldado.30:31 Indi klaro ang buot silingon sang Hebreo sa sini nga bersikulo.

32Kon sa imo pagkabuang-buang nagapabugal ka kag nagaplano sang malain, untata na ina! 33Indi bala nga kon sige mo kalugay ang malapuyot nga gatas30:33 malapuyot nga gatas: Ang buot silingon sa English, cream. mahimo ini nga butter? Kag indi bala nga kon sumbagon mo ang ilong sang isa ka tawo madugo ini? Amo man kon paakigon mo ang isa ka tawo, makapaumpisa ina sang gamo.

Mawu a Mulungu mu Chichewa Chalero

Miyambo 30:1-33

Mawu a Aguri

1Nawa mawu a Aguri mwana wa Yake wa ku Masa:

Munthuyo anati kwa Itieli, “Inu Mulungu, ine ndatopa.

Inu Mulungu, ine ndatopa. Ndalefukiratu.

2“Ine ndine munthu wopusa kuposa anthu onse;

ndilibe nzeru zomvetsa zinthu zonga za munthu.

3Sindinaphunzire nzeru,

ndipo Woyerayo sindimudziwa.

4Kodi ndani anakwera kumwamba ndi kutsikako?

Ndani anafumbatapo mphepo mʼmanja mwake?

Ndani anamanga madzi mʼchovala chake?

Ndani anakhazikitsa mathero onse a dziko lapansi?

Dzina lake ndani? Ndiwuze ngati ukudziwa!

Ndipo mwana wake dzina lake ndani?

5“Mawu ali wonse a Mulungu ndi opanda cholakwika;

Iye ndi chishango kwa amene amathawira kwa Iye.

6Usawonjezepo kanthu pa mawu ake,

kuopa kuti Iye angadzakudzudzule ndi kukupeza kuti ndiwe wabodza.”

7“Inu Yehova, ndikukupemphani zinthu ziwiri

musandimane zimenezo ndisanafe:

8Choyamba, mundichotsere kutali nane mabodza ndi chinyengo.

Chachiwiri, ndisakhale mʼmphawi kapena munthu wachuma.

Koma muzindidyetsa chakudya chondikwanira tsiku ndi tsiku

9kuopa kuti ndikakhuta kwambiri ndingayambe kukukanani,

nʼkumanena kuti, ‘Yehova ndiye yaninso?’

Kuopanso kuti ndikakhala wosauka ndingayambe kuba,

potero nʼkuyipitsa dzina la Mulungu wanga.”

10“Usamusinjirire wantchito kwa mbuye wake

kuopa kuti angakutemberere ndipo iweyo nʼkupezeka wolakwa.”

11“Alipo ena amene amatemberera abambo awo,

ndipo sadalitsa amayi awo.

12Pali ena amene amadziyesa okha oyera mtima

komatu sanachotse zoyipa zawo.

13Pali ena ndi odzitukumula kwambiri,

amene amakweza zikope modzitukumula.

14Pali ena amene mano awo ali ngati malupanga

ndipo zibwano zawo zili ngati mipeni

moti amadya amphawi ndi kuwachotsa pa dziko lapansi.

Amachotsanso anthu osauka pakati pa anzawo.”

15“Msundu uli ndi ana aakazi awiri

iwo amalira kuti, ‘Tipatseni! Tipatseni!’ ”

“Pali zinthu zitatu zimene sizikhuta,

zinthu zinayi zimene sizinena kuti, ‘Takhuta!’

16Manda, mkazi wosabala,

nthaka yosakhuta madzi

ndiponso moto womangoyakirayakira!”

17Aliyense amene amanyoza abambo ake,

ndi kunyozera kumvera amayi ake,

makwangwala a ku chigwa adzamukolowola maso

ndipo mphungu zidzadya mnofu wake.

18Pali zinthu zitatu zimene zimandidabwitsa,

zinthu zinayi zimene ine sindizimvetsetsa.

19Ndipo ndi izi: mmene chiwulukira chiwombankhanga mlengalenga;

mmene iyendera njoka pa thanthwe;

mmene chiyendera chombo pa nyanja;

ndiponso mmene mwamuna achitira akakhala ndi namwali.

20Umu ndi mʼmene mkazi amachitira atachita chigololo:

Atatha kudya ndi kupukuta pakamwa pake

iye amanena kuti “Sindinachite kalikonse kolakwa.”

21Pali zinthu zitatu zimene zimanjenjemeretsa dziko lapansi,

pali zinthu zinayi zimene dziko lapansi silingathe kuzipirira:

22Kapolo amene wasanduka mfumu,

chitsiru chimene chakhuta,

23mkazi wonyozeka akakwatiwa

ndiponso wantchito wamkazi akalanda mwamuna wa mbuye wake.

24Pali zinthu zinayi zingʼonozingʼono pa dziko lapansi,

komatu ndi zochenjera kwambiri:

25Nyerere zili ngati anthu opanda mphamvu,

komatu zimasungiratu chakudya chake nthawi ya chilimwe;

26mbira zili ngati anthu opanda mphamvu

komatu zimakonza pokhalapo pawo mʼmiyala;

27dzombe lilibe mfumu,

komatu lonse limakhala mʼmagulumagulu poyenda.

28Buluzi ungathe kumugwira mʼmanja

komatu amapezeka mʼnyumba za mafumu.

29“Pali zinthu zitatu zimene zimayenda chinyachinya,

pali zinthu zinayi zimene zimayenda monyadira:

30Mkango umene uli wamphamvu kuposa nyama zonse,

ndipo suthawa kanthu kalikonse.

31Tambala woyenda chinyachinya, mbuzi yayimuna,

ndiponso mfumu yoyenda pakati pa anthu ake.

32“Ngati wakhala ukupusa ndi kumadzikweza wekha,

kapena ngati wakhala ukukonzekera zoyipa,

ndiye khala kaye chete, uganizire bwino!

33Paja pakutha mkaka mafuta amapangidwa,

ndipo ukapsinya mphuno, magazi amatuluka,

ndipo mikangano imakhalapo ukalimbikira kukwiya.”