Ang Pulong Sang Dios

Hulubaton 1

Ang Kapuslanan sang mga Hulubaton

1Amo ini ang mga hulubaton ni Solomon, nga anak ni David kag hari sang Israel.

Paagi sa sini nga mga hulubaton, matun-an mo ang parte sa kaalam[a] kag pagtadlong sa imo pamatasan, kag maintiendihan mo ang mga pulong nga nagahatag sang kaalam. Makapatadlong ini sa imo pamatasan agod mangin maalamon ka, nga nagakabuhi sing husto, matarong, kag nagakabagay. Makahatag ini sang kaalam sa mga wala sing alam, kag makahatag ini sang ihibalo sa mga pamatan-on kon paano magdesisyon sing husto. Paagi sa pagpamati sini, madugangan pa gid ang kaalam sang mga maalamon kag matuytuyan ang mga may tinun-an, agod maintiendihan nila ang kahulugan sang mga hulubaton, mga paanggid, kag mga paktakon[b] sang mga maalamon.

Kon ang isa ka tawo gusto nga magmaalamon dapat magtahod siya sa Ginoo. Ang tawo nga buang-buang[c] indi gusto sang kaalam kag indi niya gusto nga matadlong ang iya pamatasan.

Laygay sa Paglikaw sa Malaot nga mga Tawo

Anak,[d] pamatii ang mga pagtadlong sang imo ginikanan sa imo pamatasan, kay makapaayo ina sa imo pamatasan pareho sa korokorona nga mga bulak ukon kulintas nga makapaayo sa imo hitsura kag makahatag sa imo sang kadungganan.

10 Anak, indi ka magpadala-dala sa mga pagsulay sang makasasala nga mga tawo 11 ukon mag-upod sa ila kon magsiling sila nga, “Dali, upod ka sa amon; mamangga kita sang mga inosente nga tawo kag patyon naton sila. 12 Buhi sila subong kag maayo ang lawas pero tudason ta sila; mangin pareho sila sa mga nagkaladto na sa lugar sang mga patay. 13 Makakuha kita sa ila sang malahalon nga mga pagkabutang, kag pun-on ta ang aton mga balay sang aton mga inagaw. 14 Sige na, upod sa amon, kay partidahon ta dayon ang aton mga inagaw.”

15 Anak, indi ka gid mag-upod sa ila; maglikaw ka sa ila. 16 Kay maabtik sila magpakasala kag magpatay sang tawo. 17 Wala sing pulos ang pagbutang sang siod kon ang pispis nga imo dalakpon nagatan-aw. 18 Nakahibalo ang pispis nga masiod siya, pero ining malaot nga mga tawo wala nakahibalo nga sila mismo ang mabiktima sa ila nga pagpamangga sa iban. Nagahulat sila sa pagpatay pero sila mismo ang mapatay. 19 Amo ina ang dangatan sang mga tawo nga nagaangkon sang pagkabutang sa malain nga paagi. Mapatay sila sa sina nga buluhaton.

Resulta sang Pagsikway sang Kaalam

20-21 Ang kaalam pareho sa tawo nga nagawali sing mabaskog sa mga karsada, mga plasa, mga merkado, kag sa mga puwertahan sang mga siyudad. Nagasiling siya,

22 “Kamo nga mga wala sing alam, hasta san-o pa bala kamo nga magpabilin nga pareho sina?
Kamo nga mga nagapangyaguta, hasta san-o pa bala nga indi kamo nga magkalipay sa pagpangyaguta?
Kamo nga mga buang-buang, hasta san-o pa bala kamo nga indi magkagusto sa kaalam?
23 Magpamati kamo sa akon pagsabdong sa inyo.
Karon, isugid ko sa inyo ang akon ginahunahuna;[e]
ipahibalo ko sa inyo ang akon inughambal kontra sa inyo:
24 Tungod nga wala kamo magsapak sang pagtawag ko sa inyo nga magpalapit kamo sa akon,
25 kag tungod nga ginbaliwala ninyo ang tanan ko nga mga laygay kag pagsabdong sa inyo,
26-27 kadlawan ko kamo kon mag-abot sa inyo ang kalaglagan nga daw sa buhawi;
yagutaon ko kamo kon mag-abot sa inyo ang kalisod kag ang makahaladlok nga mga hitabo nga daw sa bagyo.
28 Dayon magapanawag kamo sa akon, pero indi ko kamo pagsabton.
Pangitaon ninyo ako, pero indi ninyo ako makita.
29 Kay indi kamo gusto tudluan kag wala ninyo ginpili ang pagtahod sa Ginoo.
30 Ginabaliwala ninyo ang akon mga laygay kag ginapakalain ninyo ang akon pagsabdong sa inyo.
31 Gani pagaanihon ninyo ang bunga sang inyo mga ginahimo kag ginaplano nga malain.
32 Kay ang pagkamalinapason sang mga wala sing alam magapatay sa ila,
kag ang pagpatawhay-tawhay sang mga buang-buang magalaglag sa ila.
33 Pero ang nagapamati sa akon magakabuhi nga luwas sa katalagman.
Indi siya maano kag wala siya sing kahadlukan.”

Notas al pie

  1. 1:2 kaalam: Ang ini nga klase sang kaalam, nga ginasiling permi diri sa Hulubaton, amo ang kaalam sa maayo kag husto nga pagginawi.
  2. 1:6 paktakon: sa iban nga Bisaya, papakot. Sa English, riddle.
  3. 1:7 buang-buang: Ang ini nga pulong nga makita permi diri sa Hulubaton nagakahulugan sang tawo nga wala sing pagkilala sa Dios kag sa iya mga sugo.
  4. 1:8 Anak: Amo ini ang tawag sang manunudlo sa iya nga ginatudluan.
  5. 1:23 isugid ko sa inyo ang akon ginahunahuna: sa literal, ibubo ko sa inyo ang akon Espiritu.

New American Standard Bible

Proverbs 1

The Usefulness of Proverbs

1The proverbs of Solomon the son of David, king of Israel:

To know wisdom and instruction,
To discern the sayings of understanding,
To receive instruction in wise behavior,
Righteousness, justice and equity;
To give prudence to the [a]naive,
To the youth knowledge and discretion,
A wise man will hear and increase in learning,
And a man of understanding will acquire wise counsel,
To understand a proverb and a figure,
The words of the wise and their riddles.

The fear of the Lord is the beginning of knowledge;
Fools despise wisdom and instruction.

The Enticement of Sinners

Hear, my son, your father’s instruction
And do not forsake your mother’s teaching;
Indeed, they are a graceful wreath to your head
And [b]ornaments about your neck.
10 My son, if sinners entice you,
Do not consent.
11 If they say, “Come with us,
Let us lie in wait for blood,
Let us ambush the innocent without cause;
12 Let us swallow them alive like Sheol,
Even whole, as those who go down to the pit;
13 We will find all kinds of precious wealth,
We will fill our houses with spoil;
14 Throw in your lot [c]with us,
We shall all have one purse,”
15 My son, do not walk in the way with them.
Keep your feet from their path,
16 For their feet run to evil
And they hasten to shed blood.
17 Indeed, it is [d]useless to spread the baited net
In the sight of any [e]bird;
18 But they lie in wait for their own blood;
They ambush their own lives.
19 So are the ways of everyone who gains by violence;
It takes away the life of its possessors.

Wisdom Warns

20 Wisdom shouts in the street,
She [f]lifts her voice in the square;
21 At the head of the noisy streets she cries out;
At the entrance of the gates in the city she utters her sayings:
22 “How long, O [g]naive ones, will you love [h]being simple-minded?
And scoffers delight themselves in scoffing
And fools hate knowledge?
23 “Turn to my reproof,
Behold, I will pour out my spirit on you;
I will make my words known to you.
24 “Because I called and you refused,
I stretched out my hand and no one paid attention;
25 And you neglected all my counsel
And did not want my reproof;
26 I will also laugh at your calamity;
I will mock when your dread comes,
27 When your dread comes like a storm
And your calamity comes like a whirlwind,
When distress and anguish come upon you.
28 “Then they will call on me, but I will not answer;
They will seek me diligently but they will not find me,
29 Because they hated knowledge
And did not choose the fear of the Lord.
30 “They would not accept my counsel,
They spurned all my reproof.
31 “So they shall eat of the fruit of their own way
And be satiated with their own devices.
32 “For the waywardness of the [i]naive will kill them,
And the complacency of fools will destroy them.
33 “But he who listens to me shall [j]live securely
And will be at ease from the dread of evil.”

Notas al pie

  1. Proverbs 1:4 Lit simple ones
  2. Proverbs 1:9 Lit necklaces
  3. Proverbs 1:14 Lit in the midst of us
  4. Proverbs 1:17 Lit in vain
  5. Proverbs 1:17 Lit possessor of wing
  6. Proverbs 1:20 Lit gives
  7. Proverbs 1:22 Lit simple ones
  8. Proverbs 1:22 Or naivete
  9. Proverbs 1:32 Lit simple ones
  10. Proverbs 1:33 Lit dwell