Ang Pulong Sang Dios

Hukom 9

Si Abimelec

1Isa ka adlaw, nagkadto si Abimelec nga anak ni Gideon[a] sa mga paryente sang iya iloy sa Shekem kag ginsilingan sila, “Pamangkuta ninyo ang tanan nga taga-Shekem kon ano ang gusto nila: panguluhan sila sang 70 ka anak ni Gideon ukon sang isa lang niya ka anak? Dumdumon ninyo nga ako mismo paryente ninyo.”

Gani nagpakighambal ang mga paryente ni Abimelec sa mga taga-Shekem. Nagsugot sila nga si Abimelec ang magapangulo sa ila, tungod kay paryente nila siya. Ginhatagan nila si Abimelec sang 70 ka bilog nga pilak halin sa templo ni Baal Berit, kag gin-gamit niya ini sa pagsuhol sa mga bugoy sa pagsunod sa iya. Dayon nagkadto si Abimelec sa balay sang iya amay sa Ofra. Kag didto, sa ibabaw sang isa ka bato, ginpamatay niya ang iya 70[b] ka utod sa amay nga si Gideon. Pero ang kamanghuran nga si Jotam wala mapatay tungod kay nakapanago siya. Nagkadto ang mga taga-Shekem kag taga-Bet Millo sa may dako nga kahoy sa Shekem kag didto ginhimo nila nga hari si Abimelec.

Sang mabatian ini ni Jotam, nagtaklad siya sa ibabaw sang Bukid sang Gerizim kag nagsinggit sa ila, “Mga taga-Shekem, pamatii ninyo ako kon gusto ninyo nga pamatian kamo sang Dios. Sugiran ko kamo sang isa ka estorya parte sa mga kahoy nga nagpangita sang magahari sa ila. Nagsiling sila sa kahoy nga olibo, ‘Ikaw ang maghari sa amon.’ Nagsabat ang olibo, ‘Mas pilion ko pa bala ang maghari sa inyo sang sa maghatag sang lana nga ginagamit sa pagpadungog sa mga dios kag sa mga tawo? Indi gid!

10 “Dayon nagsiling sila sa kahoy nga higera, ‘Ikaw na lang ang maghari sa amon.’ 11 Nagsabat ang higera, ‘Mas pilion ko pa bala ang maghari sa inyo sang sa maghatag sang manamit nga bunga? Indi gid!

12 “Dayon nagsiling sila sa ubas, ‘Ikaw na lang ang maghari sa amon.’ 13 Nagsabat ang ubas, ‘Mas pilion ko pa bala ang maghari sa inyo sang sa maghatag sang bino nga makapalipay sa mga dios kag sa mga tawo? Indi gid!

14 “Gani nagsiling na lang sila tanan sa tunukon nga kahoy-kahoy, ‘Ikaw na lang ang maghari sa amon.’ 15 Nagsabat ang tunukon nga kahoy-kahoy, ‘Kon gusto gid ninyo nga ako ang maghari sa inyo, magpahandong kamo sa akon. Pero kon indi gani kamo, mapaguwa ako sang kalayo nga magasunog sa mga kahoy nga sedro sang Lebanon.’ ”

16 Dayon nagsiling si Jotam, “Matarong bala kag husto ang inyo paghimo kay Abimelec nga hari? Maayo bala ang inyo ginhimo sa akon amay nga si Gideon kag sa iya pamilya? Kag nagakabagay man bala sa iya hinimuan? 17 Dumduma ninyo nga nagpakig-away ang akon amay para luwason kamo sa mga Midianhon. Gintaya niya ang iya kabuhi para sa inyo. 18 Pero karon ginkontra ninyo ang pamilya sang akon amay. Ginpamatay ninyo ang 70 niya ka anak sa ibabaw sang isa ka bato. Kag ginhimo ninyo nga hari si Abimelec, nga anak sang akon amay sa iya suluguon nga babayi, tungod lamang kay paryente ninyo siya. 19 Gani kon para sa inyo matarong kag husto ang ginhimo ninyo sa akon amay kag sa iya pamilya, kabay pa nga malipay kamo kay Abimelec kag siya amo man sa inyo. 20 Pero kon indi, kabay pa nga laglagon kamo ni Abimelec nga daw sa lamunon kamo sang kalayo. Kag kamo nga mga taga-Shekem kag taga-Bet Millo, laglagon man ninyo si Abimelec nga daw sa lamunon man siya sang kalayo.” 21 Pagkahambal sadto ni Jotam, nagpalagyo siya pakadto sa Beer kag didto nag-estar tungod kay nahadlok siya sa iya utod nga si Abimelec.

22 Pagkatapos sang tatlo ka tuig nga pagdumala ni Abimelec sa mga Israelinhon, 23 ginpaaway sang Dios si Abimelec kag ang katawhan sang Shekem. Nagrebelde ang mga taga-Shekem kay Abimelec. 24 Natabo ini agod pabayaron si Abimelec kag ang mga taga-Shekem nga nagbulig sa iya sa pagpamatay sa 70 ka anak ni Gideon nga iya mga utod. 25 Nagbutang ang mga taga-Shekem sang mga tawo sa bukid sa pag-ambus kay Abimelec, kag ginahold-ap nila ang mga nagaagi didto. Nabalitaan ini ni Abimelec.

26 Sadto nga tion, si Gaal nga anak ni Ebed nagsaylo sa Shekem upod ang iya mga utod. Nagsalig sa iya ang mga taga-Shekem. 27 Sang tion sang tigpamupo sang ubas, naghimo ang mga tawo sang bino halin sa sini nga mga ubas. Kag naghiwat sila sang piesta sa templo sang ila dios. Kag samtang nagakinaon sila didto kag nagaininom, ginalibak nila si Abimelec. 28 Nagsiling si Gaal, “Ano kita nga klase sang mga tawo sa Shekem? Ngaa nagapasakop kita kay Abimelec? Sin-o gid bala siya? Indi bala nga anak lang siya ni Gideon? Ti, ngaa magpasakop kita sa iya ukon kay Zebul nga nagadumala para sa iya? Dapat magpasakop kamo sa kaliwat sang inyo katigulangan nga si Hamor. 29 Kon sakop ko lang kamo, sigurado gid nga mapahalin ko si Abimelec. Hambalon ko gid siya nga ipreparar niya ang iya mga soldado kag magpakig-away sa aton.”

30 Sang mabatian ni Zebul nga pangulo sang banwa ang ginsiling ni Gaal, naakig gid siya. 31 Gani sekreto nga nagpasugo siya sang mga mensahero nga magkadto kay Abimelec. Amo ini ang ginpasiling niya, “Si Gaal kag ang iya mga utod nagsaylo diri sa Shekem, kag ginaganyat nila ang mga tawo nga magkontra sa imo. 32 Gani karon sa gab-i, upda ang imo mga tinawo kag magpanago anay kamo sa kaumahan sa guwa sang banwa. 33 Buwas, pagbutlak sang adlaw, dali-dalia ninyo salakay ang banwa. Kon magpakig-away sila ni Gaal, himua ang gusto mo nga himuon sa ila.”

34 Pagkagab-i, naglakat si Abimelec kag ang iya mga tinawo. Naggrupo sila sa apat ka grupo kag nagpanago sa guwa lang sang Shekem. 35 Sang makita nila nga nagguwa si Gaal kag nagtindog sa may puwertahan sang banwa, nagguwa sila sa ila ginapanaguan agod magsalakay. 36 Sang makita sila ni Gaal, nagsiling siya kay Zebul, “Tan-awa! May mga tawo nga nagapadulhog halin sa mga putokputokan sang mga bukid.” Nagsabat si Zebul, “Mga landong lang ina sang mga bukid. Panan-awan mo lang ina nga daw mga tawo.”

37 Nagsiling si Gaal, “Pero tan-awa! May mga tawo man nga nagahalin sa tunga sang duha ka bukid, kag may ara pa gid sa alagyan malapit sa dako nga kahoy sang mga manugpakot!”

38 Nagsabat si Zebul sa iya, “Diin na karon ang imo ginapahambog? Indi bala nga nagsiling ka, ‘Sin-o gid bala si Abimelec nga magpasakop kita sa iya?’ Karon ara na ang ginayaguta mo! Ngaa indi ka magpakig-away sa ila?”

39 Gani gintipon ni Gaal ang mga taga-Shekem kag nagpakig-away sila kay Abimelec. 40 Sang ulihi nagpalagyo si Gaal, kag ginlagas siya ni Abimelec. Madamo ang nagkalamatay sa inaway; ang mga pilason naglalapta hasta sa may puwertahan sang banwa.

41 Pagkatapos sadto, nagtiner si Abimelec sa Aruma. Wala gintugutan ni Zebul nga magbalik sa Shekem si Gaal kag ang iya mga utod.

42 Pagkaaga, nabalitaan ni Abimelec nga makadto sa kaumahan ang mga taga-Shekem. 43 Gani gin-grupo niya sa tatlo ka grupo ang iya mga tinawo kag nagkadto sila sa kaumahan kag naghulat sa pagsalakay. Sang makita nila ang mga taga-Shekem nga nagapaguwa sa banwa, nagsugod sila sa pagsalakay. 44 Ang grupo ni Abimelec nagplastar sa may puwertahan dampi sang banwa samtang ginpamatay sang duha niya ka grupo ang mga taga-Shekem sa may kaumahan. 45 Bilog gid nga adlaw ang pagpakig-away nila ni Abimelec. Sang ulihi nasakop gid man nila ang banwa, kag ginpamatay nila ang mga pumuluyo sini. Pagkatapos gin-guba nila ang banwa kag ginsabwagan dayon sang asin.

46 Sang mabalitaan ini sang mga nagaestar sa Tore sang Shekem, nagpanago sila sa mabakod nga lugar sang templo ni El Berit.[c] 47 Pagkahibalo sini ni Abimelec, 48 gindala niya ang iya mga tinawo sa Bukid sang Zalmon. Pag-abot nila didto, nagkuha si Abimelec sang wasay kag nagpang-utod sang mga sanga sang kahoy kag ginpas-an. Ginsilingan man niya ang iya mga tinawo, “Magdali-dali kamo kag himua ninyo ang akon ginhimo.” 49 Gani ang kada isa sa ila nagpas-an sang kahoy kag nagsunod kay Abimelec. Gintumpok nila ang mga kahoy sa mabakod nga lugar sang templo ni El Berit kag gintutdan. Gani nagkalamatay ang tanan nga tawo nga nagaestar sadto sa Tore sang Shekem. Mga 1,000 sila tanan pati mga babayi.

50 Pagkatapos nagkadto sila ni Abimelec sa Tebez kag ginsakop man nila ini. 51 Pero may mapag-on didto nga tore nga sa diin nagpalagyo ang mga taga-Tebez. Ginsiradhan nila ini kag nagsaka sila sa atop sang tore. 52 Ginsalakay ni Abimelec ang tore. Kag sang sunugon na niya kuntani ini, 53 ginhulugan siya sang babayi sing galingan nga bato, kag naglitik ang iya ulo. 54 Dali-dali niya nga gintawag ang manugdala sang iya armas kag ginsilingan, “Gabuta ang imo espada kag patya ako agod indi sila makasiling nga isa lang ka babayi ang nakapatay sa akon.” Gani ginbuno siya sang iya suluguon kag napatay siya. 55 Sang makita sang mga tinawo ni Abimelec[d] nga patay na siya, nagpalauli sila.

56 Sa amo nga paagi, ginpabayad sang Dios si Abimelec sa ginhimo niya nga malaot sa iya amay nga amo ang pagpatay sa 70 niya ka utod. 57 Ginpabayad man sang Dios ang mga taga-Shekem sa tanan nila nga kalautan. Gani natuman ang sumpa ni Jotam nga anak ni Gideon.

Notas al pie

  1. 9:1 Gideon: sa Hebreo, Jerubaal. Amo man ini sa bersikulo 2, 5, 24, 28, 57.
  2. 9:5 70: Ang buot silingon, mga (approximately) 70.
  3. 9:46 El Berit: ukon, Baal Berit.
  4. 9:55 mga tinawo ni Abimelec: sa literal, mga Israelinhon.

New Living Translation

Judges 9

Abimelech Rules over Shechem

1One day Gideon’s[a] son Abimelech went to Shechem to visit his uncles—his mother’s brothers. He said to them and to the rest of his mother’s family, “Ask the leading citizens of Shechem whether they want to be ruled by all seventy of Gideon’s sons or by one man. And remember that I am your own flesh and blood!”

So Abimelech’s uncles gave his message to all the citizens of Shechem on his behalf. And after listening to this proposal, the people of Shechem decided in favor of Abimelech because he was their relative. They gave him seventy silver coins from the temple of Baal-berith, which he used to hire some reckless troublemakers who agreed to follow him. He went to his father’s home at Ophrah, and there, on one stone, they killed all seventy of his half brothers, the sons of Gideon.[b] But the youngest brother, Jotham, escaped and hid.

Then all the leading citizens of Shechem and Beth-millo called a meeting under the oak beside the pillar[c] at Shechem and made Abimelech their king.

Jotham’s Parable

When Jotham heard about this, he climbed to the top of Mount Gerizim and shouted,

“Listen to me, citizens of Shechem!
    Listen to me if you want God to listen to you!
Once upon a time the trees decided to choose a king.
    First they said to the olive tree,
    ‘Be our king!’
But the olive tree refused, saying,
‘Should I quit producing the olive oil
    that blesses both God and people,
    just to wave back and forth over the trees?’

10 “Then they said to the fig tree,
    ‘You be our king!’
11 But the fig tree also refused, saying,
‘Should I quit producing my sweet fruit
    just to wave back and forth over the trees?’

12 “Then they said to the grapevine,
    ‘You be our king!’
13 But the grapevine also refused, saying,
‘Should I quit producing the wine
    that cheers both God and people,
    just to wave back and forth over the trees?’

14 “Then all the trees finally turned to the thornbush and said,
    ‘Come, you be our king!’
15 And the thornbush replied to the trees,
‘If you truly want to make me your king,
    come and take shelter in my shade.
If not, let fire come out from me
    and devour the cedars of Lebanon.’”

16 Jotham continued, “Now make sure you have acted honorably and in good faith by making Abimelech your king, and that you have done right by Gideon and all of his descendants. Have you treated him with the honor he deserves for all he accomplished? 17 For he fought for you and risked his life when he rescued you from the Midianites. 18 But today you have revolted against my father and his descendants, killing his seventy sons on one stone. And you have chosen his slave woman’s son, Abimelech, to be your king just because he is your relative.

19 “If you have acted honorably and in good faith toward Gideon and his descendants today, then may you find joy in Abimelech, and may he find joy in you. 20 But if you have not acted in good faith, then may fire come out from Abimelech and devour the leading citizens of Shechem and Beth-millo; and may fire come out from the citizens of Shechem and Beth-millo and devour Abimelech!”

21 Then Jotham escaped and lived in Beer because he was afraid of his brother Abimelech.

Shechem Rebels against Abimelech

22 After Abimelech had ruled over Israel for three years, 23 God sent a spirit that stirred up trouble between Abimelech and the leading citizens of Shechem, and they revolted. 24 God was punishing Abimelech for murdering Gideon’s seventy sons, and the citizens of Shechem for supporting him in this treachery of murdering his brothers. 25 The citizens of Shechem set an ambush for Abimelech on the hilltops and robbed everyone who passed that way. But someone warned Abimelech about their plot.

26 One day Gaal son of Ebed moved to Shechem with his brothers and gained the confidence of the leading citizens of Shechem. 27 During the annual harvest festival at Shechem, held in the temple of the local god, the wine flowed freely, and everyone began cursing Abimelech. 28 “Who is Abimelech?” Gaal shouted. “He’s not a true son of Shechem,[d] so why should we be his servants? He’s merely the son of Gideon, and this Zebul is merely his deputy. Serve the true sons of Hamor, the founder of Shechem. Why should we serve Abimelech? 29 If I were in charge here, I would get rid of Abimelech. I would say[e] to him, ‘Get some soldiers, and come out and fight!’”

30 But when Zebul, the leader of the city, heard what Gaal was saying, he was furious. 31 He sent messengers to Abimelech in Arumah,[f] telling him, “Gaal son of Ebed and his brothers have come to live in Shechem, and now they are inciting the city to rebel against you. 32 Come by night with an army and hide out in the fields. 33 In the morning, as soon as it is daylight, attack the city. When Gaal and those who are with him come out against you, you can do with them as you wish.”

34 So Abimelech and all his men went by night and split into four groups, stationing themselves around Shechem. 35 Gaal was standing at the city gates when Abimelech and his army came out of hiding. 36 When Gaal saw them, he said to Zebul, “Look, there are people coming down from the hilltops!”

Zebul replied, “It’s just the shadows on the hills that look like men.”

37 But again Gaal said, “No, people are coming down from the hills.[g] And another group is coming down the road past the Diviners’ Oak.[h]

38 Then Zebul turned on him and asked, “Now where is that big mouth of yours? Wasn’t it you that said, ‘Who is Abimelech, and why should we be his servants?’ The men you mocked are right outside the city! Go out and fight them!”

39 So Gaal led the leading citizens of Shechem into battle against Abimelech. 40 But Abimelech chased him, and many of Shechem’s men were wounded and fell along the road as they retreated to the city gate. 41 Abimelech returned to Arumah, and Zebul drove Gaal and his brothers out of Shechem.

42 The next day the people of Shechem went out into the fields to battle. When Abimelech heard about it, 43 he divided his men into three groups and set an ambush in the fields. When Abimelech saw the people coming out of the city, he and his men jumped up from their hiding places and attacked them. 44 Abimelech and his group stormed the city gate to keep the men of Shechem from getting back in, while Abimelech’s other two groups cut them down in the fields. 45 The battle went on all day before Abimelech finally captured the city. He killed the people, leveled the city, and scattered salt all over the ground.

46 When the leading citizens who lived in the tower of Shechem heard what had happened, they ran and hid in the temple of Baal-berith.[i] 47 Someone reported to Abimelech that the citizens had gathered in the temple, 48 so he led his forces to Mount Zalmon. He took an ax and chopped some branches from a tree, then put them on his shoulder. “Quick, do as I have done!” he told his men. 49 So each of them cut down some branches, following Abimelech’s example. They piled the branches against the walls of the temple and set them on fire. So all the people who had lived in the tower of Shechem died—about 1,000 men and women.

50 Then Abimelech attacked the town of Thebez and captured it. 51 But there was a strong tower inside the town, and all the men and women—the entire population—fled to it. They barricaded themselves in and climbed up to the roof of the tower. 52 Abimelech followed them to attack the tower. But as he prepared to set fire to the entrance, 53 a woman on the roof dropped a millstone that landed on Abimelech’s head and crushed his skull.

54 He quickly said to his young armor bearer, “Draw your sword and kill me! Don’t let it be said that a woman killed Abimelech!” So the young man ran him through with his sword, and he died. 55 When Abimelech’s men saw that he was dead, they disbanded and returned to their homes.

56 In this way, God punished Abimelech for the evil he had done against his father by murdering his seventy brothers. 57 God also punished the men of Shechem for all their evil. So the curse of Jotham son of Gideon was fulfilled.

Notas al pie

  1. 9:1 Hebrew Jerub-baal’s (see 6:32); also in 9:2, 24.
  2. 9:5 Hebrew Jerub-baal (see 6:32); also in 9:16, 19, 28, 57.
  3. 9:6 The meaning of the Hebrew is uncertain.
  4. 9:28 Hebrew Who is Shechem?
  5. 9:29 As in Greek version; Hebrew reads And he said.
  6. 9:31 Or in secret; Hebrew reads in Tormah; compare 9:41.
  7. 9:37a Or the center of the land.
  8. 9:37b Hebrew Elon-meonenim.
  9. 9:46 Hebrew El-berith, another name for Baal-berith; compare 9:4.