Amplified Bible

Proverbs 28

Warnings and Instructions

1The wicked flee when no one pursues them,
But the righteous are as bold as a lion.

When a land does wrong, it has many princes,
But when the ruler is a man of understanding and knowledge, its stability endures.

A poor man who oppresses and exploits the lowly
Is like a sweeping rain which leaves no food.

Those who [a]set aside the law [of God and man] praise the wicked,
But those who keep the law [of God and man] struggle with them.

Evil men do not understand justice,
But they who long for and seek the Lord understand it fully.

Better is the poor who walks in his integrity
Than he who is crooked and two-faced though he is rich.

He who keeps the law [of God and man] is a wise and discerning son,
But he who is a companion of gluttons humiliates his father [and himself].

He who increases his wealth by interest and usury (excessive interest)
Gathers it for him who is gracious to the poor.

He who turns his ear away from listening to the law [of God and man],
Even his prayer is repulsive [to God].
He who leads the upright astray on an evil path
Will himself fall into his own pit,
But the blameless will inherit good.
The rich man [who is conceited and relies on his wealth instead of God] is wise in his own eyes,
But the poor man who has understanding [because he relies on God] is able to see through him.
When the righteous triumph, there is great glory and celebration;
But when the wicked rise [to prominence], men hide themselves.
He who conceals his transgressions will not prosper,
But whoever confesses and [b]turns away from his sins will find compassion and mercy.
Blessed and favored by God is the man who fears [sin and its consequence] at all times,
But he who hardens his heart [and is determined to sin] will fall into disaster.
Like a roaring lion and a charging bear
Is a wicked ruler over a poor people.
A leader who is a great oppressor lacks understanding and common sense [and his wickedness shortens his days],
But he who hates unjust gain will [be blessed and] prolong his days.
A man who is burdened with the guilt of human blood (murder)
Will be a fugitive until death; let no one support him or give him refuge.
He who walks blamelessly and uprightly will be kept safe,
But he who is crooked (perverse) will suddenly fall.
He who cultivates his land will have plenty of bread,
But he who follows worthless people and frivolous pursuits will have plenty of poverty.
A faithful (right-minded) man will abound with blessings,
But he who hurries to be rich will not go unpunished.
To have regard for one person over another and to show favoritism is not good,
Because for a piece of bread a man will transgress.
He who has an evil and envious eye hurries to be rich
And does not know that poverty will come upon him.
He who [appropriately] reprimands a [wise] man will afterward find more favor
Than he who flatters with the tongue.
He who robs his father or his mother
And says, “This is no sin,”
Is [not only a thief but also] the companion of a man who destroys.
An arrogant and greedy man stirs up strife,
But he who trusts in the Lord will be blessed and prosper.
He who trusts confidently in his own heart is a [dull, thickheaded] fool,
But he who walks in [skillful and godly] wisdom will be rescued.
He who gives to the poor will never want,
But he who shuts his eyes [from their need] will have many curses.
When the wicked rise [to power], men hide themselves;
But when the wicked perish, the [consistently] righteous increase and become great.

Notas al pie

  1. Proverbs 28:4 Lit forsake.
  2. Proverbs 28:13 Lit forsakes.

Ang Pulong Sang Dios

Hulubaton 28

1Ang malaot nga tawo nagapalagyo bisan wala sing may nagalagas sa iya, pero ang matarong nga tawo maisog pareho sa leon.

Kon ang isa ka nasyon nagapakasala, ang pangulo sini permi ginailisan. Pero magapadayon nga malig-on ang isa ka nasyon kon ang pangulo sini maalamon.

Ang imol nga tawo nga nagapamigos sa iya kapareho nga imol pareho sa mabaskog nga ulan nga nagapierdi sang mga tanom.

Ang mga wala nagatuman sa Kasuguan nagadayaw sa mga malaot, pero ang mga nagatuman, nagakontra sa mga malaot.

Ang malaot nga mga tawo indi makaintiendi sang hustisya, pero ang mga nagadangop sa Ginoo nakaintiendi gid sini sing maayo.

Mas maayo pa ang imol nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan sang sa manggaranon nga indi husto ang iya pagginawi.

Maalamon ang anak nga nagatuman sa Kasuguan, pero ang anak nga nagapakig-barkada sa mga burara[a] nagapakahuya sa iya ginikanan.

Kon nagamanggaranon ka paagi sa pagpasaka sang kuwarta, ang imo manggad magakadto sa tawo nga mabinuligon sa mga imol.

Ang bisan sin-o nga indi magtuman sa Kasuguan, kangil-aran sang Dios bisan ang iya pangamuyo.

10 Ang tawo nga nagapadihot nga magpakasala ang matarong nga tawo mabiktima sa iya kaugalingon nga padihot. Pero ang tawo nga ang iya kabuhi wala sing kasawayan magauswag.

11 Nagahunahuna ang mga manggaranon nga mga maalamon na gid sila, pero ang imol nga tawo nga may pag-intiendi nakahibalo kon ano gid sila nga klase sang tawo.

12 Kon ang mga matarong ang magdumala, nagakalipay ang mga tawo, pero kon ang mga malaot na gani, nagapalanago sila.

13 Indi ka gid magmauswagon kon indi mo pag-ituad ang imo mga sala, pero kon ituad mo ini kag talikdan, kaluoyan ka sang Dios.

14 Bulahan ang tawo nga nagatahod permi sa Ginoo, pero ang tawo iya nga matig-a sang tagipusuon malaglag.

15 Ang malaot nga tawo nga nagadumala sa mga imol kaangay sang nagangurob nga leon ukon oso[b] nga nagapangita sang mabiktima.

16 Ang manugdumala nga wala sing pag-intiendi puwerte kapintas.

Ang manugdumala nga indi gusto magmanggaranon sa malain nga paagi magalawig ang iya kabuhi.

17 Ang tawo nga ginatublag sang iya konsensya[c] tungod sa iya nga pagpatay sa isa ka tawo magapalagyo sa bisan diin hasta mapatay siya. Indi ninyo siya pagbuligi.

18 Ang tawo nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan indi maano, pero ang tawo nga indi husto ang iya pagginawi malaglag gulpi.

19 Ang mapisan nga mangunguma may bugana nga pagkaon, pero ang nagausik sang iya tiyempo sa wala sing pulos nga mga buluhaton magaimol.

20 Pakamaayuhon gid sang Dios ang masaligan nga tawo, pero ang tawo nga nagadali nga magmanggaranon pagasilutan.

21 Indi maayo kon may pinilian ka. Pero may mga tawo nga nagahimo sini tungod kay nadala sila sa lagay, bisan gamay lang ini.

22 Ang tawo nga dalok sa kuwarta nagadali gid nga magmanggaranon, pero wala siya kahibalo nga magaimol gali siya.

23 Pasalamatan ka pa sa ulihi sang tawo kon sabdungon mo siya sang sa dayaw-dayawon mo siya.

24 Ang tawo nga nagapangawat sa iya ginikanan kag nagasiling nga indi ina sala, kaupod siya sang mga kriminal.

25 Ang maiyaiyahon nga tawo nagapaumpisa lang sang gamo, pero ang tawo nga nagasalig sa Ginoo magauswag.

26 Ang tawo nga nagasalig lang sa iya kaugalingon buang-buang.

Ang tawo nga nagakabuhi nga maalamon indi maano.

27 Ang tawo nga mahinatagon sa mga imol indi gid mawad-an, pero ang wala nagabulig sa mga imol makabaton sang madamo nga pagpakamalaot.

28 Nagapalanago ang mga tawo kon ang mga malaot ang magdumala. Pero kon malaglag sila, ang mga matarong naman ang magadumala.

Notas al pie

  1. 28:7 burara: ukon, palakaon.
  2. 28:15 oso: sa English, bear.
  3. 28:17 ginatublag sang iya konsensya: ukon, ginapigos.