Amplified Bible

Proverbs 17

Contrast the Upright and the Wicked

1Better is a dry morsel [of food served] with quietness and peace
Than a house full of feasting [served] with strife and contention.

A wise servant will rule over the [unworthy] son who acts shamefully and brings disgrace [to the family]
And [the worthy servant] will share in the inheritance among the brothers.

The refining pot is for silver and the furnace for gold,
But the Lord tests hearts.

An evildoer listens closely to wicked lips;
And a liar pays attention to a destructive and malicious tongue.

Whoever mocks the poor taunts his Maker,
And he who rejoices at [another’s] disaster will not go unpunished.

Grandchildren are the crown of aged men,
And the glory of children is their fathers [who live godly lives].

Excellent speech does not benefit a fool [who is spiritually blind],
Much less do lying lips benefit a prince.

A bribe is like a bright, precious stone in the eyes of its owner;
Wherever he turns, he prospers.

He who covers and forgives an offense seeks love,
But he who repeats or gossips about a matter separates intimate friends.
A reprimand goes deeper into one who has understanding and a teachable spirit
Than a hundred lashes into a fool.
A rebellious man seeks only evil;
Therefore a cruel messenger will be sent against him.
Let a man meet a [ferocious] bear robbed of her cubs
Rather than the [angry, narcissistic] fool in his folly.
Whoever returns evil for good,
Evil will not depart from his house.
The beginning of strife is like letting out water [as from a small break in a dam; first it trickles and then it gushes];
Therefore [a]abandon the quarrel before it breaks out and tempers explode.
He who justifies the wicked, and he who condemns the righteous
Are both repulsive to the Lord.
Why is there money in the hand of a fool to buy wisdom,
When he has no common sense or even a heart for it?
A friend loves at all times,
And a brother is born for adversity.
A man lacking common sense gives a pledge
And becomes guarantor [for the debt of another] in the presence of his neighbor.
He who loves transgression loves strife and is quarrelsome;
He who [proudly] raises his gate seeks destruction [because of his arrogant pride].
He who has a crooked mind finds no good,
And he who is perverted in his language falls into evil.
He who becomes the parent of a fool [who is spiritually blind] does so to his sorrow,
And the father of a fool [who is spiritually blind] has no joy.
A happy heart is good medicine and a joyful mind causes healing,
But a broken spirit dries up the bones.
A wicked man receives a bribe from the [hidden] pocket
To pervert the ways of justice.
[Skillful and godly] wisdom is in the presence of a person of understanding [and he recognizes it],
But the eyes of a [thickheaded] fool are on the ends of the earth.
A foolish son is a grief and anguish to his father
And bitterness to her who gave birth to him.
It is also not good to fine the righteous,
Nor to strike the noble for their uprightness.
He who has knowledge restrains and is careful with his words,
And a man of understanding and wisdom has a cool spirit (self-control, an even temper).
Even a [callous, arrogant] fool, when he keeps silent, is considered wise;
When he closes his lips he is regarded as sensible (prudent, discreet) and a man of understanding.

Notas al pie

  1. Proverbs 17:14 The ancient rabbis derived from this statement the principle of seeking a settlement before a case comes to court (cf Matt 5:25; Luke 12:58).

Ang Pulong Sang Dios

Hulubaton 17

1Mas maayo pa nga magkaon sang tinapay lang nga may kalinong sa sulod sang balay sang sa magpunsyon nga may ilinaway.

Ang maalamon nga suluguon magagahom sa makahuluya nga anak sang iya agalon, kag hatagan siya sang palanublion kaupod sa iban pa nga mga anak sang iya agalon.

Ginatilawan sang Ginoo ang aton tagipusuon pareho sa bulawan kag pilak nga ginatilawan sa kalayo kon bala puro ukon indi.

Ang malaot nga tawo gusto magpamati sa kapareho niya nga malaot,[a] kag ang butigon gusto magpamati sa kapareho niya nga butigon.[b]

Ang nagayaguta sa imol nagainsulto sa Dios nga naghimo sa iya. Pagasilutan ang tawo nga nagakalipay sa malain nga natabo sa iban.

Bugal sang mga tigulang ang ila mga apo, subong nga bugal man sang mga anak ang ila mga ginikanan.

Wala nagakabagay nga maghambal ang buang-buang sing maayo nga mga pulong, kag mas labi na gid nga wala nagakabagay nga magbinutig ang isa ka pangulo.

Nagapati ang iban nga ang lagay pareho sa madyik nga sarang makahimo sang bisan ano.

Kon patawaron mo ang imo abyan nga nakasala sa imo, magapabilin ang inyo pag-abyanay, pero kon liwat-liwaton mo kahambal ang iya sala, maguba ang inyo pag-abyanay.

10 Ang maalamon nga tawo makatuon sa isa lang ka pagsaway, pero ang buang-buang nga tawo indi gid makatuon bisan kapila pa siya hanuton.

11 Ang malaot nga tawo gusto lang permi magpangita sang gamo, gani padal-an siya sang mapintas nga tawo nga magsilot sa iya.

12 Mas delikado kon masugat-an mo ang buang-buang nga tawo nga nagabinuang sang sa sapat nga oso[c] nga nadulaan sang mga bata.

13 Kon malain ka sa mga maayo sa imo, permi lang may malain nga magaabot sa imo panimalay.

14 Ang nagaumpisa pa lang nga binaisay pareho sa lusbot sa tangke sang tubig. Tapnaa ina sa wala pa magdako.

15 Ginakangil-aran sang Ginoo ang tawo nga nagasentensya nga silutan ang wala sing sala ukon nagasentensya nga hilwayon ang may sala.

16 Wala sing pulos ang paggasto sa pagpaeskwela sa buang-buang nga tawo kay wala man siya sing gana magtuon.

17 Ang isa ka abyan nagahigugma sa imo sa tanan nga tion, kag ang katuyuan nga may paryente ka amo nga agod may magbulig sa imo sa tion sang kalisod.

18 Wala sing pag-intiendi ang tawo nga nagapromisa nga magbayad sang utang sang iban.

19 Ang tawo nga luyag sang sala luyag sang gamo, kag ang bugalon nga tawo nagapangita lang sang iya kalaglagan.

20 Indi gid magmauswagon ang tawo nga tiko ang iya panghunahuna, kag ang butigon nga tawo makaangkon sang kalaglagan.

21 Kasubo kag kasakit ang mabatyagan sang isa ka ginikanan sa iya buang-buang nga anak.

22 Kon malipayon ka, makapaayo ini sa imo lawas, pero kon masinulub-on ka, makapalain ini sa imo.

23 Ang malaot nga tawo nagabaton sang lagay agod indi mahatag ang hustisya.

24 Ang tawo nga may pag-intiendi nagahunahuna permi kon paano pa gid siya magmaalamon, pero ang buang-buang nga tawo wala kahibalo kon ano ang iya himuon.

25 Nagahatag sang kasubo kag kasakit ang buang-buang nga anak sa iya ginikanan.

26 Indi maayo nga silutan ang inosente nga tawo ukon ang dungganon nga tawo nga nagahimo sing husto.

27 Ang tawo nga maalamon kag may pag-intiendi indi palawakal kag indi dasodaso.

28 Bisan ang buang-buang masal-an nga maalamon kag may pag-intiendi kon maghipos siya.

Notas al pie

  1. 17:4 kapareho niya nga malaot: ukon, malaot nga mga sugilanon.
  2. 17:4 kapareho niya nga butigon: ukon, mga binutig.
  3. 17:12 oso: sa English, bear.